(untitled) (YURISPRUDENSIYA, 2026)
Mazkur maqolada O‘zbekiston Respublikasida oilaviy (maishiy) zo‘ravonlik subyektlari doirasini aniqlash muammosi tahlil etiladi. O‘tkazilgan tadqiqot natijalari shuni ko‘rsatadiki, mazkur subyektlar ro‘yxati O‘zbekiston Respublikasi Oliy Sudi Plenumining tushuntirishlariga asosan qat’iy ravishda cheklangan. Ayniqsa, “bir ro‘zg‘or asosida birgalikda yashayotgan shaxslar” tushunchasini talqin qilishda muammolar yuzaga kelmoqda. Amaliyotda ayrim tergovchilar va sudlar ushbu toifaga qaynona, qaynota, kelin, voyaga yetgan farzandlar va boshqa qarindoshlarni ham kiritmoqdalar, bu esa mamlakatning oliy sud instansiyasi huquqiy pozitsiyasiga zid keladi. Xorijiy mamlakatlar qonunchiligi va amaliyotining qiyosiy-huquqiy tahlili shuni ko‘rsatadiki, oilaviy (maishiy) zo‘ravonlik subyektlari faqat turmush o‘rtoqlar yoki yaqin munosabatda bo‘lgan shaxslar bilangina cheklanmaydi. Bunday subyektlar qatoriga, shuningdek, qaynona, qaynota, er-xotinning opa-singillari va akalari hamda jabrlanuvchi bilan birga xo‘jalik yurituvchi boshqa oila a’zolari ham kiradi. Shu bilan birga, O‘zbekiston sud amaliyoti shuni ko‘rsatmoqdaki, yuqorida ko‘rsatilgan shaxslar tomonidan ruhiy va iqtisodiy zo‘ravonlik holatlari ham sodir etilmoqda, biroq bu harakatlar huquqbuzarlik subyekti belgilarining formal jihatdan yo‘qligi sababli jazosiz qolmoqda. Shu munosabat bilan “bir ro‘zg‘or asosida birgalikda yashayotgan shaxslar” tushunchasini keng talqin qilish, unga jabrlanuvchi bilan birga yashovchi yuqorida sanab o‘tilgan shaxslarni ham kiritish taklif qilinadi. Bu esa mavjud huquqiy bo‘shliqni bartaraf etish va oilaviy (maishiy) zo‘ravonlikka qarshi kurashish samaradorligini oshirishga xizmat qiladi.