O‘RMON FONDI YERLARINI BARQAROR HUQUQIY BOSHQARISH BO‘YICHA XALQARO TAJRIBA VA UNING O‘ZBEKISTON UCHUN AHAMIYATI (YURISPRUDENSIYA, 2026)
Maqolada Germaniya, AQSh, Kanada va Rossiya misolida o‘rmon fondi yerlaridan foydalanishni huquqiy tartibga solishning chuqurlashtirilgan qiyosiy-huquqiy tahlili keltirilgan. Tadqiqot o‘rmon resurslarini boshqarishning turli modellarini, shu jumladan, davlat va xususiy mulkning nisbati, o‘rmon uchastkalarini ijaraga olishning huquqiy mexanizmlari, shuningdek, o‘rmonlarni tartibga solish va muhofaza qilishda davlatning ishtirok etish shakllarini qamrab oladi. Taʼkidlanishicha, institutsional yondashuvlardagi farqlarga qaramay, koʻrib chiqilayotgan mamlakatlarning qonunchilik tizimlari oʻrmonlarni barqaror boshqarish, ekologik muvozanatni saqlash va iqtisodiy samaradorlikni taʼminlashning umumiy tamoyillariga asoslanadi. Tahlilda o‘ziga xos xususiyatlar bilan bir qatorda umumiy tendensiyalarga ham alohida e’tibor qaratildi. Germaniyada xususiy mulkchilik ustuvor bo‘lsa-da, davlat tomonidan kuchli institutsional qo‘llab-quvvatlash amalga oshiriladi. Kanada va Rossiyada davlat mulki asosidagi model hamda ko‘p bosqichli tartibga solish tizimi hukmronlik qiladi. AQShda esa xususiy mulk egalari ulushi yuqori bo‘lib, federal va mahalliy hokimiyat organlari o‘rtasidagi rivojlangan hamkorlik tizimi bilan ajralib turadi. Maqolada, shuningdek, o‘rmonlardan oqilona foydalanishni rag‘batlantirish va nazorat qilishning qonunchilik mexanizmlari hamda atrof-muhitni muhofaza qilish masalalariga alohida e’tibor qaratilgan. Xulosa o‘rnida, xorijiy tajribani o‘rganish va uni moslashtirish O‘zbekistonning o‘rmon qonunchiligini takomillashtirishga sezilarli darajada hissa qo‘shishi mumkinligi ta’kidlanadi. Ekologik, iqtisodiy va ijtimoiy omillarni uyg‘unlashtirgan holda samarali o‘rmon siyosatini ishlab chiqish milliy o‘rmon resurslarini boshqarish tizimining barqarorligi va samaradorligini oshirish imkonini beradi.