O‘ZBEKISTON RESPUBLIKASIDA KRIPTOVALYUTA SOHASIDAGI FAOLIYATNI TARTIBGA SOLISH (YURISPRUDENSIYA, 2026)
Maqolada O‘zbekistonning kriptoaktivlar sohasidagi me’yoriy-huquqiy bazasi institutsional arxitektura (Istiqbolli loyihalar milliy agentligi), virtual aktivlar sohasida xizmat ko‘rsatuvchi provayderlarni litsenziyalash (VASP), shuningdek, nazorat tartib-taomillari va majburiy ijro choralariga e’tibor qaratgan holda tahlil qilingan. 2022-yildan boshlab maxsus huquqiy tartib shakllantirildi: Istiqbolli loyihalar milliy agentligi norma ijodkorligi va litsenziyalash vakolatlarini amalga oshiradi, kriptoaktivlar aylanmasi va mayningi esa ma’muriy ruxsat berish va nazorat qilish tartib-taomillariga bo‘ysundiriladi. Maqolada “protseduraviy” yondashuv (ma’muriy huquq qonuniy ommaviy aralashuv doirasi sifatida) va “moddiy” yondashuv (moliyaviy-iste’mol kafolatlari) taqqoslangan. Normativ-huquqiy hujjatlar va amaliyot asosida Istiqbolli loyihalar milliy agentligi tomonidan (2023–2025-yillarda litsenziyalarni berish va to‘xtatib turish) takomillashtirish yo‘nalishlari taklif etilmoqda: terminologiyani yagona shaklga keltirish, nazorat metodikalarining ommaviy reyestrlarini yaratish, mayning sohasida riskka yo‘naltirilgan narxlarni shakllantirishga o‘tish, tartibga soluvchi “regulyator box” (sandbox) mexanizmini rivojlantirish. Milliy va xorijiy amaliy misollar protsessual adolatlilik (tinglash huquqi, motivatsiya, ixtiyoriylikni nazorat qilish) va moliyaviy komplayens (AML/CFT, iste’molchilar huquqlarini himoya qilish) o‘rtasidagi bog‘liqlikni ko‘rsatadi. Natijalarga ko‘ra raqamli aktivlarga nisbatan bazaviy ma’muriy tartib-taomillarni moliyaviy va AKT huquqi bilan bir vaqtning o‘zida konvergensiya qilishda kodifikatsiyalash zarur degan xulosaga kelingan. Tadqiqotning metodologik asosini qiyosiy-huquqiy, formal-huquqiy va institutsional tahlillar tashkil etadi.