KRIPTOAKTIVLAR SOYADAGI IQTISODIYOTDA: JINOIY FAOLIYATDA FOYDALANILGAN AKTIVLARNI QAYTARISHNING HUQUQIY TAHLILI (YURISPRUDENSIYA, 2026)
Ushbu maqolada raqamli iqtisodiyot sharoitida kriptoaktivlarning keng koʻlamli moliyaviy va korrupsiyaga doir jinoyatlarni, jumladan, jinoiy faoliyatdan olingan daromadlarni legallashtirish, terrorizmni moliyalashtirish va noqonuniy aktivlarni qoʻlga kiritish vositasi sifatidagi roli tahlil qilinadi. Kriptovalyutalar va boshqa virtual aktivlarning markazlashtirilmagan tabiati, anonimligi hamda transmilliy xususiyatlari huquqni muhofaza qiluvchi organlar va tartibga soluvchi idoralar uchun qanday yangi muammo va qiyinchiliklarni yuzaga keltirayotgani ham maqolada oʻrganiladi. BMTning Korrupsiyaga qarshi konvensiyasi (UNCAC), FATF tavsiyalari hamda Iqtisodiy hamkorlik va taraqqiyot tashkilotining Kriptoaktivlar toʻgʻrisida hisobot berish tizimi (CARF) kabi xalqaro huquqiy asoslarga alohida eʼtibor qaratiladi. Shu bilan birga, Oʻzbekiston Respublikasi milliy qonunchiligining zamonaviy huquqiy taʼriflar, litsenziyalash talablari va kriptoaktivlardan foydalangan holda amalga oshiriladigan jinoiy faoliyat uchun javobgarlik mexanizmlarini oʻz ichiga olgan qoidalari koʻrib chiqiladi. Maqolada, shuningdek, kriptoaktivlar aylanmasining regulyatorlik, kriminalistik va kriminologik jihatlari boʻyicha ham xalqaro, ham oʻzbekistonlik olimlarning ilmiy qarashlari sharhi taqdim etiladi. Qiyosiy-huquqiy va tahliliy usullarga tayanilgan holda tadqiqotda amalda mavjud boʻlgan huquqiy boʻshliqlar, institutsional kamchiliklar hamda xalqaro tajribada shakllangan eng yaxshi amaliyotlar aniqlandi. Ushbu xulosalar milliy darajada aktivlarni kuzatish, muzlatish, musodara qilish va qaytarish jarayonlarining samaradorligini oshirishga qaratilgan amaliy tavsiyalarni ishlab chiqishda asos boʻlib xizmat qiladi. Bundan maqsad raqamli transformatsiya davrida Oʻzbekistonning moliyaviy jinoyatlarga qarshi kurashishda xalqaro standartlarga muvofiqligini mustahkamlashdan iborat.