YURISPRUDENSIYA
type: channel
publisher: TOSHKENT DAVLAT YURIDIK UNIVERSITETI
language: uz@latin
publication name: YURISPRUDENSIYA
issn: 2181-1938
items: RAQAMLI MUHITDA SHAXSGA DOIR MA’LUMOTLARNI HIMOYA QILISH SOHASIDAGI QONUNCHILIK: XORIJIY TAJRIBA VA MILLIY ISTIQBOLLAR
items: KORRUPSIYANING SABABLARI VA DEMOKRATIK YECHIMLAR
items: KRIPTOAKTIVLAR SOYADAGI IQTISODIYOTDA: JINOIY FAOLIYATDA FOYDALANILGAN AKTIVLARNI QAYTARISHNING HUQUQIY TAHLILI
items: JINOYAT PROTSESSIDA ICHKI ISHONCHGA KO‘RA DALILLARNI BAHOLASHNING NAZARIY MUAMMOLARI
items: SUNʼIY INTELLEKTDAN FOYDALANGAN HOLDA SODIR ETILGAN JINOYATLAR UCHUN JAVOBGARLIK: XALQARO-HUQUQIY YONDASHUV
items: FUQAROLAR HUQUQLARINI TAʼMINLASHDA HUQUQNI MUHOFAZA QILUVCHI ORGANLAR VA SUD TIZIMINING O‘ZARO HAMKORLIGI
items: Qishloq xoʻjaligi sohasini huquqiy tartibga solishni takomillashtirish muammolari
items: Onlayn MARKETPLAYS operatorlarining huquqiy maqomi
items: Mezonin kapitalning tadbirkorlik faoliyatini moliyalashtirishdagi o‘rni va uning huquqiy tartibga solinishi
items: Oʻzbekistonda intellektual mulk huquqlarini himoya qilish tizimini takomillashtirish yoʻllari: kompensatsiyaviy mexanizmlar
items: Transchegaraviy to‘lovga qobiliyatsizlik huquqi: nazariy yondashuvlar va zamonaviy muammolar
items: BULUTLI TEXNOLOGIYALARNI HUQUQIY TARTIBGA SOLISH MUAMMOLARI VA ISTIQBOLLARI
items: CROSS-BORDER INSOLVENCY LAW: THEORETICAL APPROACHES AND CONTEMPORARY CHALLENGES
items: HUQUQIY BOʻSHLIQ FENOMENI VA UNI BARTARAF ETISH: OʻZBEKISTON FUQAROLIK QONUNCHILIGI MISOLIDA
items: YURIDIK SHAXSLARNING KORRUPSIYAGA OID JINOYATLARI UCHUN JINOIY JAZOLAR PENALIZATSIYASINING BA’ZI JIHATLARI
items: KORRUPSIYAGA OID JINOYATLAR UCHUN JAVOBGARLIKKA TORTISH MASALALARI BO‘YICHA AMALDAGI QONUNCHILIK MUAMMOLARI
items: ZAMONAVIY SHARTLARDA YEVROPA MIGRATSION MUAMMOLARI
items: XALQARO SAVDODA BLOKCHEYN TEXNOLOGIYALARINING QO‘LLANISHIDAGI AYRIM HUQUQIY MASALALAR
items: ANGLO-SAKSON HUQUQ OILASIDA VOYAGA YETMAGANLARNI JINOIY JAVOBGARLIKDAN YOKI JAZODAN OZOD QILISH INSTITUTI
items: AYRIM CHET DAVLATLARDA TA’QIB QILISH UCHUN JAVOBGARLIK
items: VOYAGA YETMAGANLAR JINOYATCHILIGIDA JINOYATCHI SHAXSINING UMUMIY TAVSIFI
items: JAZO TAYINLASHNING UMUMIY ASOSLARI: TAHLIL VA TAKLIF
items: SHAXSNING AYBDORLIK MASALASINI HAL QILMASDAN JINOYAT ISHINI TUGATISH TARTIBI
items: XORIJIY DAVLATLARDA OILAVIY MEDIATSIYA INSTITUTINING QIYOSIY-HUQUQIY TAHLILI
items: FUQAROLIK SUDLARIDA NIZOLARNI HAL QILISHDA QONUNIY VAKILLIK: MAQOMI, ASOSLARI VA TARTIBI
items: RAQAMLI IQTISODIYOTNI BOSHQARISH
items: RAQAMLI BOZORDA USTUN (MONOPOL) MAVQENI SUIISTE’MOL QILISH MUAMMOLARI: XORIJIY TAJRIBA
items: ИСЛОМ БАНКЛАРИ ВА УЛАР ТОМОНИДАН КЎРСАТИЛАДИГАН ХИЗМАТЛАРНИНГ ЎЗИГА ХОС ЖИҲАТЛАРИ
items: О‘ZBEKISTON RESPUBLIKASI TARAQQIYOTI SHAROITIDA OAV FAOLIYATINI ERKINLASHTIRISH MASALALARI

RAQAMLI MUHITDA SHAXSGA DOIR MA’LUMOTLARNI HIMOYA QILISH SOHASIDAGI QONUNCHILIK: XORIJIY TAJRIBA VA MILLIY ISTIQBOLLAR
type: item
description: Ushbu maqolada raqamli transformatsiya sharoitida shaxsga doir ma’lumotlarni himoya qilishni asosiy inson huquqi sifatida ta’minlash borasida turli xorijiy davlatlar tajribasi qiyosiy-huquqiy tahlil qilingan. Tadqiqotda Yevropa Ittifoqi, Amerika Qo‘shma Shtatlari, Osiyo-Tinch okeani mintaqasi va Markaziy Osiyo davlatlarining milliy qonunchilik tizimlarida shaxsiy hayot daxlsizligi huquqi, ma’lumot subyekti huquqlari hamda raqamli muhitda inson huquqlarini ta’minlashga oid yondashuvlar taqqoslangan. Maqolada turli huquqiy oilalarga mansub davlatlarning raqamli huquqlarni tartibga solish modellari hamda institutsional tizimlarining o‘ziga xos xususiyatlari ochib berilgan. Muallif xalqaro inson huquqlari standartlarini milliy qonunchilikka implementatsiya qilishning eng samarali usullarini aniqlash maqsadida qiyosiy tahlil metodologiyasidan foydalangan. Tadqiqot natijalari O‘zbekiston Respublikasida raqamli muhitda inson huquqlarini himoya qilish tizimini takomillashtirish uchun amaliy tavsiyalar ishlab chiqishga xizmat qiladi.
subject: Articles
  topic: section
subject: inson huquqlari, shaxsiy hayot daxlsizligi huquqi, raqamli transformatsiya, shaxsiy ma’lumotlarni himoya qilish, ma’lumot subyekti huquqlari
  topic: keywords
creator: Asilbek Mo‘minov
rights: Mualliflik huquqi (c) 2026 YURISPRUDENSIYA https://creativecommons.org/licenses/by/4.0
date: 2026-04-06
publication date: 2026-04-06
starting page: 145
ending page: 155

KORRUPSIYANING SABABLARI VA DEMOKRATIK YECHIMLAR
type: item
description: Ushbu maqolada korrupsiya boʻyicha amalga oshirilgan xorijiy tadqiqotlar tahlil qilinib, korrupsiyaviy jarayonlar va ulardan kelib chiqadigan xavf-xatarlarning rivojlanayotgan mamlakatlarda demokratik institutlar hamda ijtimoiy-iqtisodiy rivojlanishga koʻrsatadigan salbiy taʼsiri batafsil muhokama qilinadi. Tadqiqot davomida korrupsiyaning poraxoʻrlik, bozor va tizimli shakllari oʻzaro taqqoslanib, ularni vujudga keltiruvchi zaif siyosiy mexanizmlar, haddan tashqari byurokratik toʻsiqlar hamda iqtisodiy tengsizlik kabi omillar tanqidiy yondashuvda yoritiladi. Shu bilan birga, maqolada korrupsiya va taraqqiyot oʻrtasidagi murakkab oʻzaro bogʻliqlik ochib berilib, korrupsiya demokratik jamiyatning asoslarini yemiruvchi kuch ekaniga alohida urgʻu beriladi. Shuningdek, korrupsiyani kamaytirishda aholining faol ishtiroki, ochiqlik tamoyillari hamda davlat xizmatchilarining halolligi asosiy omillar sifatida koʻrsatib oʻtiladi. Tadqiqotda faqat jazoga tayangan yondashuvlar samarasizligi tanqid qilinib, muammoning ildizini yoʻqotishga qaratilgan tizimli islohotlarni qoʻllab-quvvatlash zarurligi taʼkidlanadi. Xususan, Gonkongning ICAC tashkiloti misolida korrupsiyaga qarshi kurashishning samarali mexanizmlari va ularning amaliy natijalari koʻrib chiqiladi hamda korrupsiya xavfini kamaytirishda davlatning faqat jazolovchi funksiyasidan koʻra boshqaruv tizimlaridagi institutsional kamchiliklarni isloh qilish muhimroq ekani qayd etiladi. Demokratiya va korrupsiya oʻrtasidagi nozik va muammoli munosabatlar ham tahlil qilingan boʻlib, demokratik institutlar zaiflashuvi hamda nazorat mexanizmlarining ishlamasligi natijasida korrupsion xavf-xatarlarning kuchayishiga alohida urgʻu berilgan.
subject: Articles
  topic: section
subject: davlat boshqaruvi, shaffoflik, jamoatchilik nazorati, demokratik institutlar, korrupsion xavf-xatarlar, byurokratiya
  topic: keywords
creator: Murodullo Ahmadjonov
rights: Mualliflik huquqi (c) 2026 YURISPRUDENSIYA https://creativecommons.org/licenses/by/4.0
date: 2026-04-06
publication date: 2026-04-06
starting page: 137
ending page: 144

KRIPTOAKTIVLAR SOYADAGI IQTISODIYOTDA: JINOIY FAOLIYATDA FOYDALANILGAN AKTIVLARNI QAYTARISHNING HUQUQIY TAHLILI
type: item
description: Ushbu maqolada raqamli iqtisodiyot sharoitida kriptoaktivlarning keng koʻlamli moliyaviy va korrupsiyaga doir jinoyatlarni, jumladan, jinoiy faoliyatdan olingan daromadlarni legallashtirish, terrorizmni moliyalashtirish va noqonuniy aktivlarni qoʻlga kiritish vositasi sifatidagi roli tahlil qilinadi. Kriptovalyutalar va boshqa virtual aktivlarning markazlashtirilmagan tabiati, anonimligi hamda transmilliy xususiyatlari huquqni muhofaza qiluvchi organlar va tartibga soluvchi idoralar uchun qanday yangi muammo va qiyinchiliklarni yuzaga keltirayotgani ham maqolada oʻrganiladi. BMTning Korrupsiyaga qarshi konvensiyasi (UNCAC), FATF tavsiyalari hamda Iqtisodiy hamkorlik va taraqqiyot tashkilotining Kriptoaktivlar toʻgʻrisida hisobot berish tizimi (CARF) kabi xalqaro huquqiy asoslarga alohida eʼtibor qaratiladi. Shu bilan birga, Oʻzbekiston Respublikasi milliy qonunchiligining zamonaviy huquqiy taʼriflar, litsenziyalash talablari va kriptoaktivlardan foydalangan holda amalga oshiriladigan jinoiy faoliyat uchun javobgarlik mexanizmlarini oʻz ichiga olgan qoidalari koʻrib chiqiladi. Maqolada, shuningdek, kriptoaktivlar aylanmasining regulyatorlik, kriminalistik va kriminologik jihatlari boʻyicha ham xalqaro, ham oʻzbekistonlik olimlarning ilmiy qarashlari sharhi taqdim etiladi. Qiyosiy-huquqiy va tahliliy usullarga tayanilgan holda tadqiqotda amalda mavjud boʻlgan huquqiy boʻshliqlar, institutsional kamchiliklar hamda xalqaro tajribada shakllangan eng yaxshi amaliyotlar aniqlandi. Ushbu xulosalar milliy darajada aktivlarni kuzatish, muzlatish, musodara qilish va qaytarish jarayonlarining samaradorligini oshirishga qaratilgan amaliy tavsiyalarni ishlab chiqishda asos boʻlib xizmat qiladi. Bundan maqsad raqamli transformatsiya davrida Oʻzbekistonning moliyaviy jinoyatlarga qarshi kurashishda xalqaro standartlarga muvofiqligini mustahkamlashdan iborat.
subject: Articles
  topic: section
subject: kriptoaktivlar, pul yuvish, aktivlarni qaytarish, xalqaro hujjatlar, huquqiy asos, norasmiy tarmoqlar
  topic: keywords
creator: Yevgeniy Kolenko
rights: Mualliflik huquqi (c) 2026 YURISPRUDENSIYA https://creativecommons.org/licenses/by/4.0
date: 2026-04-06
publication date: 2026-04-06
starting page: 125
ending page: 136

JINOYAT PROTSESSIDA ICHKI ISHONCHGA KO‘RA DALILLARNI BAHOLASHNING NAZARIY MUAMMOLARI
type: item
description: Ushbu maqola O‘zbekiston Respublikasi Jinoyat-protsessual kodeksining 95- va 95¹-moddalari tahlili asosida jinoyat protsessida ichki ishonchlilik asosida dalillarga baho berishning nazariy muammolarini o‘rganishga bag‘ishlangan. Ichki ishonchlilik tushunchasi tahlil qilinib, dalillarni baholash mezonlari (nisbiylik, maqbullik, ishonchlilik, yetarlilik) tadqiq etilgan va ularning qo‘llanishi bilan bog‘liq muammolar aniqlangan. Dalillarni nomaqbul deb topish asoslari, jumladan, qiynoqlar orqali olingan dalillar, soxtalashtirilgan dalillar, himoya huquqini buzgan holda olingan dalillar, shuningdek, mutaxassis ishtirokisiz olingan elektron ma’lumotlarga yo‘l qo‘yilmasligi to‘g‘risidagi 2024-yilgi yangi qoida batafsil ko‘rib chiqilgan. O‘zbekiston Respublikasi Oliy Sudining statistik ma’lumotlari asosida 2020–2025-yillar davomida oqlov hukmlari ulushining kamayishi aniqlandi, bu esa sudyalarning ichki ishonchini shakllantirishda ayblovga moyillik mavjudligidan dalolat berishi mumkin. Qiyosiy-huquqiy tahlil dalillarni baholashning kontinental va anglo-amerika modellarining afzalliklari va kamchiliklarini aniqladi. Amaliy tavsiyalar ichki ishonchning obyektivligini oshirish uchun qo‘shimcha protsessual kafolatlarni joriy etish, hukmlarni asoslashning majburiy elementlarini qonun bilan mustahkamlash, hosila dalillarga yo‘l qo‘yilmasligi to‘g‘risidagi qoidalarni joriy etish va sudyalar faoliyatini baholash tizimini isloh qilishni o‘z ichiga oladi.
subject: Articles
  topic: section
subject: ichki ishonch, dalillarni baholash, dalillarning nomaqbulligi, jinoyat protsessi, dalillar mezonlari, oqlov hukmlari, ayblov og‘ishi, elektron dalillar
  topic: keywords
creator: Dildora Bazarova
rights: Mualliflik huquqi (c) 2026 YURISPRUDENSIYA https://creativecommons.org/licenses/by/4.0
date: 2026-04-06
publication date: 2026-04-06
starting page: 102
ending page: 124

SUNʼIY INTELLEKTDAN FOYDALANGAN HOLDA SODIR ETILGAN JINOYATLAR UCHUN JAVOBGARLIK: XALQARO-HUQUQIY YONDASHUV
type: item
description: Maqolada sun’iy intellekt tizimlari va avtonom texnologiyalar jadal rivojlanishining jinoyat-huquqiy munosabatlarga ta’siri, shuningdek, sun’iy intellekt va uning asosida ishlaydigan texnologiyalarning jinoyat-huquqiy tartibga solish sohasidagi o‘rni va roli hamda bu bilan bogʻliq dolzarb muammolar tahlil qilingan. Bundan tashqari, sunʼiy intellekt ishtirokidagi ijtimoiy xavfli qilmishlar uch guruhga tasniflanib, bunda sun’iy intellektning jinoyat quroli sifatidagi roli hamda uning mustaqil qaror qabul qilishi bilan bogʻliq holatlar alohida koʻrib chiqilgan. Ishda sunʼiy intellektning kvazisubyekt sifatidagi huquqiy maqomini aniqlash taklif etilgan va texnologik ishtirokchilik tushunchasi ko‘rib chiqilgan. Raqamli transformatsiya sharoitida xalqaro jinoyat huquqini unifikatsiya qilish, shuningdek, texnologik taraqqiyot va inson huquqlarini himoya qilish oʻrtasidagi muvozanatni taʼminlash zarurati asoslantirilgan.
subject: Articles
  topic: section
subject: jinoiy javobgarlik, texnologik ishtirokchilik, xalqaro jinoyat huquqi, sun’iy intellekt, avtonomlik, kvazisubyekt
  topic: keywords
creator: Mirsulton Abbosov
rights: Mualliflik huquqi (c) 2026 YURISPRUDENSIYA https://creativecommons.org/licenses/by/4.0
date: 2026-04-06
publication date: 2026-04-06
starting page: 94
ending page: 101

SUNʼIY INTELLEKTDAN FOYDALANGAN HOLDA SODIR ETILGAN JINOYATLAR UCHUN JAVOBGARLIK: XALQARO-HUQUQIY YONDASHUV
type: item
description: Maqolada sun’iy intellekt tizimlari va avtonom texnologiyalar jadal rivojlanishining jinoyat-huquqiy munosabatlarga ta’siri, shuningdek, sun’iy intellekt va uning asosida ishlaydigan texnologiyalarning jinoyat-huquqiy tartibga solish sohasidagi o‘rni va roli hamda bu bilan bogʻliq dolzarb muammolar tahlil qilingan. Bundan tashqari, sunʼiy intellekt ishtirokidagi ijtimoiy xavfli qilmishlar uch guruhga tasniflanib, bunda sun’iy intellektning jinoyat quroli sifatidagi roli hamda uning mustaqil qaror qabul qilishi bilan bogʻliq holatlar alohida koʻrib chiqilgan. Ishda sunʼiy intellektning kvazisubyekt sifatidagi huquqiy maqomini aniqlash taklif etilgan va texnologik ishtirokchilik tushunchasi ko‘rib chiqilgan. Raqamli transformatsiya sharoitida xalqaro jinoyat huquqini unifikatsiya qilish, shuningdek, texnologik taraqqiyot va inson huquqlarini himoya qilish oʻrtasidagi muvozanatni taʼminlash zarurati asoslantirilgan.
subject: Articles
  topic: section
subject: jinoiy javobgarlik, texnologik ishtirokchilik, xalqaro jinoyat huquqi, sun’iy intellekt, avtonomlik, kvazisubyekt
  topic: keywords
creator: Mirsulton Abbosov
rights: Mualliflik huquqi (c) 2026 YURISPRUDENSIYA https://creativecommons.org/licenses/by/4.0
date: 2026-04-06
publication date: 2026-04-06
starting page: 94
ending page: 101

FUQAROLAR HUQUQLARINI TAʼMINLASHDA HUQUQNI MUHOFAZA QILUVCHI ORGANLAR VA SUD TIZIMINING O‘ZARO HAMKORLIGI
type: item
description: Maqolada qonun ustuvorligini taʼminlash, fuqarolarning huquq va erkinliklarini himoya qilish jarayonida Oʻzbekiston Respublikasi sud hamda huquqni muhofaza qilish organlari oʻrtasidagi hamkorlikning ahamiyati va oʻziga xos xususiyatlari koʻrib chiqiladi. Shuningdek, ushbu organlarning tuzilmasi, funksiyalari va oʻzaro aloqasi hamda ularning huquqiy davlatni barpo etishdagi roli tahlil qilinadi. Tadqiqotda Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining “2022–2026-yillarga moʻljallangan Yangi Oʻzbekistonning taraqqiyot strategiyasi toʻgʻrisida”gi va “Oʻzbekiston-2030” strategiyasi toʻgʻrisida”gi farmonlarida belgilangan asosiy yoʻnalishlar aks ettirilgan boʻlib, ularda sud-huquq tizimini isloh qilish va adolat prinsipini mustahkamlashga alohida eʼtibor qaratilgan. Maqolada sudlar, prokuratura va inson huquqlari himoyasini taʼminlovchi boshqa institutlarning kelishilgan va muvofiqlashtirilgan harakatlari zarurligi taʼkidlangan. Ushbu organlarning samarali hamkorligi fuqarolarning huquqqa va davlat institutlariga boʻlgan ishonchiga asoslangan demokratik jamiyatni shakllantirishning muhim sharti ekanligi qayd etilgan.
subject: Articles
  topic: section
subject: qonun ustuvorligi, sud tizimi, huquqni muhofaza qilish organlari, oʻzaro hamkorlik, huquqiy davlat, sud mustaqilligi, islohotlar, raqamlashtirish, fuqarolar huquqlarini himoya qilish
  topic: keywords
creator: Shaxlo Bazarbaeva
creator: Umidaxon Sobitova
rights: Mualliflik huquqi (c) 2026 YURISPRUDENSIYA https://creativecommons.org/licenses/by/4.0
date: 2026-04-06
publication date: 2026-04-06
starting page: 83
ending page: 93

Qishloq xoʻjaligi sohasini huquqiy tartibga solishni takomillashtirish muammolari
type: item
description: Ushbu maqolada qishloq xoʻjaligi sohasini huquqiy tartibga solish bilan bogʻliq muammolar ilmiy tahlil qilingan. Xususan, qishloq xoʻjaligi sohasining asosiy subyektlari hisoblangan fermer xoʻjaliklari va klasterlar oʻrtasidagi huquqiy munosabatlar tizimi, ushbu subyektlarning huquq va majburiyatlari, ularning huquqiy maqomi va javobgarligi toʻgʻrisida huquqshunos olimlar bildirgan ilmiy-nazariy qarashlar, shuningdek, qishloq xoʻjaligi sohasiga oid Yevropa Ittifoqi va milliy qonunchilik normalari tahlil qilingan. Milliy huquq doktrinasida fermer xoʻjaliklari va klasterlar oʻrtasida yuzaga keladigan munosabatlarning huquqiy tabiati har tomonlama tadqiq etilmagani, ushbu subyektlar faoliyatiga davlat organlarining noqonuniy aralashishlari mavjudligi, klasterlar huquqiy maqomiga nisbatan yagona yondashuvning shakllanmagani, fermer xoʻjaliklari huquqiy himoyasini kuchaytirish, xususan, ularning mol-mulki daxlsizligini kafolatlashga qaratilgan samarali huquqiy mexanizmlarni yaratish lozimligi toʻgʻrisida fikrlar bildirilgan. Klasterlar faoliyatining huquqiy asoslarini takomillashtirishga qaratilgan “Klasterlar va klaster faoliyati toʻgʻrisida”gi qonunni qabul qilish, shuningdek, ushbu qonunda klaster tushunchasi, uning faoliyatini tashkil etish va amalga oshirish tartib-taomillari, huquqiy maqomi, huquq va majburiyatlari, shuningdek, klaster taʼsischilari tarkibini belgilash va ular oʻrtasidagi munosabatlarni tartibga solish boʻyicha xulosalar ishlab chiqilgan.
subject: Articles
  topic: section
subject: qishloq xoʻjaligi, qishloq xoʻjaligi subyekti, klaster, fermer xoʻjaligi, tadbirkorlik subyektlari, davlat organlari, huquqiy maqom, huquqiy tartibga solish
  topic: keywords
creator: Xolmurod Isanov
rights: Mualliflik huquqi (c) 2026 YURISPRUDENSIYA https://creativecommons.org/licenses/by/4.0
date: 2026-04-06
publication date: 2026-04-06
starting page: 74
ending page: 82

Onlayn MARKETPLAYS operatorlarining huquqiy maqomi
type: item
description: Mazkur maqolada elektron shartnomalarni tuzish jarayonida vositachi sifatida ishtirok etuvchi onlayn platformalarning huquqiy maqomi tahlil qilinadi. Tadqiqot doirasida axborot vositachilarining fuqarolik-huquqiy munosabatlardagi oʻrni va fuqarolik javobgarligini belgilashga doir zamonaviy ilmiy munozaralar oʻrganiladi. Muallif garchi onlayn platformalar dastlab xolis axborot vositachisi sifatida qabul qilingan boʻlsa-da, ularning savdo qoidalarini belgilash, shartnomaviy munosabatlarni standartlashtirish va bitimlar tuzish jarayonlariga faol taʼsir koʻrsatishda ishtiroki ortib borishi natijasida ushbu yondashuvning cheklanganini koʻrsatib beradi. Maqolada onlayn platformalar, sotuvchilar va xaridor oʻrtasidagi munosabatlar fuqarolik huquqi nuqtayi nazaridan tahlil qilinib, platforma javobgarligini belgilashda funksional yondashuvni qoʻllash zarurligi asoslanadi. Tadqiqot asosan Yevropa Ittifoqi direktivalariga tayangan qiyosiy-huquqiy tahlil metodi asosida olib borildi, bunda onlayn platformalarning javobgarligiga oid tegishli sud amaliyotiga havola qilindi. Tadqiqot natijalari elektron tijorat sohasida huquqiy tartibga solishni takomillashtirish uchun nazariy va amaliy ahamiyatga ega.
subject: Articles
  topic: section
subject: elektron shartnoma, axborot vositachisi, onlayn platforma, elektron tijorat, fuqarolik-huquqiy javobgarlik, Yevropa Ittifoqi direktivalari, funksional yondashuv
  topic: keywords
creator: Nigoraxon Saidova
rights: Mualliflik huquqi (c) 2026 YURISPRUDENSIYA https://creativecommons.org/licenses/by/4.0
date: 2026-04-06
publication date: 2026-04-06
starting page: 61
ending page: 73

Mezonin kapitalning tadbirkorlik faoliyatini moliyalashtirishdagi o‘rni va uning huquqiy tartibga solinishi
type: item
description: Ushbu maqola tadbirkorlik faoliyatini moliyalashtirishning an’anaviy usullari (bank krediti, lizing) moslashuvchanlik va innovatsion loyihalardagi xavfni qabul qilishda yetarli emasligi sharoitida mezonin moliyalashtirish kabi noan’anaviy, gibrid vositaning o‘rnini o‘rganishga qaratilgan. Mezonin qarz va kapital elementlarini birlashtirib, kompaniyalarga mavjud aksiyadorlik ulushini kamaytirmasdan katta hajmda kapital jalb qilish imkonini beradi va bankrotlik holatida ustuvorlikda yuqori kreditor va aksiyadorlar orasidagi o‘rta o‘rinni egallaydi. Tadqiqotning asosiy qismi mezoninning huquqiy tartibga solinishini qiyosiy tahlil qilishdan iborat. AQShda bu mexanizm Yagona tijorat kodeksi va 1933-yilgi Qimmatli qog‘ozlar to‘g‘risidagi qonun doirasida tartibga solinadi, bunda eng muhimi – mezonin kreditorning aksiya/ulush garovini tezkor va sudsiz musodara qilish huquqidir. Buyuk Britaniyada esa, “Companies Act 2006”, “Insolvency Act 1986” va “FSMA 2000” qoidalari mezoninning tuzilmaviy bo‘ysunishini tasdiqlaydi va uning professional faoliyatini litsenziyalashdan istisno qiladi. Maqolada mezonin bitimining asosiy ishtirokchilari – qarz oluvchi, yuqori kreditor va mezonin kreditor o‘rtasidagi o‘zaro munosabatlar, ularning navbati, garov obyekti (aksiyalar/ulushlar) va daromad talablari batafsil ochib berilgan. Xulosada, mezoninning O‘zbekistondagi an’anaviy moliyalash turlariga o‘xshash jihatlaridan kelib chiqib, milliy qonunchilikka tegishli normalarni implementatsiya qilish, jumladan, garovni tezkor joriy etish va xususiy investitsiyalar uchun huquqiy aniqlik berish zarurligi asoslanadi.
subject: Articles
  topic: section
subject: gibrid kapital, mezonin moliyalashtirish, huquqiy tartibga solish, tadbirkorlik, investor, tuzilmaviy bo‘ysunish, aksi
  topic: keywords
creator: Azizbek Rahmatov
rights: Mualliflik huquqi (c) 2026 YURISPRUDENSIYA https://creativecommons.org/licenses/by/4.0
date: 2026-04-06
publication date: 2026-04-06
starting page: 53
ending page: 60

Oʻzbekistonda intellektual mulk huquqlarini himoya qilish tizimini takomillashtirish yoʻllari: kompensatsiyaviy mexanizmlar
type: item
description: Maqolada Oʻzbekiston Respublikasida intellektual mulk huquqlarini himoya qilishning kompensatsiyaviy mexanizmlari tahlil qilingan. Mamlakatda intellektual mulk huquqlarini samarali himoya qilish tizimini yaratish innovatsion iqtisodiyotni rivojlantirish va xalqaro standartlarga muvofiqlikni taʼminlashda katta ahamiyat kasb etadi. Tadqiqotda intellektual mulk huquqlarini himoya qilishga oid milliy qonunchilikdagi mavjud kamchiliklar oʻrganildi. Xorijiy mamlakatlar sud amaliyotidan olingan misollarda yuqori miqdordagi kompensatsiyalarning preventiv ahamiyati koʻrsatildi. Shartli kompensatsiya miqdorlarini oshirish, uchlamchi kompensatsiya institutini joriy etish, isbotlash yukini yengillashtirish, maxsus intellektual mulk sudlarini tashkil etish, sudyalar va ekspertlarni tayyorlash hamda jamiyatda intellektual mulk madaniyatini shakllantirish boʻyicha amaliy takliflar berildi. Shuningdek, bu boradagi qonunchilikni takomillashtirishga oid fikrlar ilgari surildi.
subject: Articles
  topic: section
subject: intellektual mulk, kompensatsiyaviy mexanizmlar, patent huquqi, mualliflik huquqi, savdo belgilari, shartli kompensatsiya, uchlamchi kompensatsiya, preventiv choralar, baholash standartlari
  topic: keywords
creator: Abror Mamadiyev
rights: Mualliflik huquqi (c) 2026 YURISPRUDENSIYA https://creativecommons.org/licenses/by/4.0
date: 2026-04-06
publication date: 2026-04-06
starting page: 44
ending page: 52

Transchegaraviy to‘lovga qobiliyatsizlik huquqi: nazariy yondashuvlar va zamonaviy muammolar
type: item
description: Juda tez surʼatlar bilan oʻsib borayotgan global iqtisodiy munosabatlar, savdo va ishlab chiqarish jarayonlari bilan bogʻliq faoliyatlar natijasida yuzaga kelayotgan nizolar va ularning samarali yechimlarini ishlab chiqish bugungi kunda dolzarb ahamiyat kasb etmoqda. Mazkur tadqiqot ishi bu kabi muammolarni hal qilishning huquqiy asoslarini ishlab chiqishda xalqaro xususiy huquqning roli qanchalik muhimligini ilmiy faktlar, nazariy tahlillar va amaliy misollar yordamida ochib beradi. Shuningdek, ushbu maqolada sohaga taalluqli raqamli iqtisodiyot va hududiy savdo bitimlari kabi hozirgi kundagi masalalar tadqiq qilinib, ushbu zamonaviy muammolarni hal qilishda xalqaro xususiy huquq vositalarining moslashuvchanligi ham oʻrganilgan. Shuningdek, maqola bugungi kunda transchegaraviy iqtisodiy munosabatlarda xalqaro xususiy huquqning tutgan rolini mustahkamlash uchun olib borilayotgan ilmiy ishlar uchun muhim xulosalarni taqdim etadi. Xalqaro xususiy huquqning rivojlanishi va tegishli sohaga moslashishi uchun beriladigan takliflar uning kelajakda paydo boʻlishi mumkin boʻlgan nizolarni hal qilish va transchegaraviy faoliyatni yangi bosqichga koʻtarishga hissa qoʻshadi.
subject: Articles
  topic: section
subject: xalqaro xususiy huquq, transchegaraviy zarar, huquqni tanlash, arbitraj, kollizion huquq, prinsip, globallashuv
  topic: keywords
creator: Bekmirza Avliyoqulov
rights: Mualliflik huquqi (c) 2026 YURISPRUDENSIYA https://creativecommons.org/licenses/by/4.0
date: 2026-04-06
publication date: 2026-04-06
starting page: 36
ending page: 43

BULUTLI TEXNOLOGIYALARNI HUQUQIY TARTIBGA SOLISH MUAMMOLARI VA ISTIQBOLLARI
type: item
description: Maqolada xalqaro hamkorlik kontekstida bulutli texnologiyalarni huquqiy tartibga solishning dolzarb masalalari muhokama qilinadi. Turli huquqiy tizimlarda bulutli xizmatlarni tartibga solishning asosiy yondashuvlari tahlil qilingan, mavjud huquqiy tartibga solishdagi asosiy muammolar va qarama-qarshiliklar aniqlangan. Xalqaro amaliyot va statistik maʼlumotlarni har tomonlama tahlil qilish asosida bulutli texnologiyalarni huquqiy tartibga solishning eng samarali mexanizmlari belgilab olindi. Shaxsga doir maʼlumotlarni himoya qilish, kiberxavfsizlikni taʼminlash va yurisdiksiya nizolarini hal etish masalalariga alohida eʼtibor qaratilgan. Bulutli texnologiyalarni tartibga solish sohasida xalqaro huquqiy bazani takomillashtirish va bu borada xalqaro hamkorlikni rivojlantirish boʻyicha aniq tavsiyalar taklif etilmoqda.
subject: Articles
  topic: section
subject: bulutli texnologiyalar, xalqaro huquq, xalqaro tashkilotlar, huquqiy tartibga solish, kiberxavfsizlik, xalqaro hamkorlik, maʼlumotlarni himoya qilish, raqamlashtirish
  topic: keywords
creator: Komiljon Abdullayev
rights: Mualliflik huquqi (c) 2026 YURISPRUDENSIYA https://creativecommons.org/licenses/by/4.0
date: 2026-04-06
publication date: 2026-04-06
starting page: 28
ending page: 35

CROSS-BORDER INSOLVENCY LAW: THEORETICAL APPROACHES AND CONTEMPORARY CHALLENGES
type: item
description: Mazkur maqolada transchegaraviy to‘lovga qobiliyatsizlik huquqining shakllanishi, mazmuni va asosiy muammolari tahlil qilinadi. Globalizatsiya va xalqaro iqtisodiy aloqalarning kengayishi natijasida bankrotlik jarayonlarining bir nechta davlatlarni qamrab olishi tobora ko‘proq uchramoqda. Maqolada universalizm va territorializm nazariyalari, ularning afzallik va kamchiliklari, shuningdek, davlatlar o‘rtasida hamkorlik va muvofiqlashtirishning ahamiyati yoritilgan. Xalqaro tashkilotlar tomonidan ishlab chiqilgan huquqiy standartlar va zamonaviy yondashuvlar alohida tahlil qilinadi. Tadqiqot natijalari transchegaraviy to‘lovga qobiliyatsizlik huquqini takomillashtirish, milliy qonunchilikni xalqaro standartlarga moslashtirish hamda amaliyotda samarali huquqiy mexanizmlarni ishlab chiqishda ilmiy va amaliy ahamiyat kasb etadi.
subject: Articles
  topic: section
subject: transchegaraviy to‘lovga qobiliyatsizlik, xalqaro bankrotlik huquqi, universalizm, territorializm, kreditorlar tengligi, “forum shopping”, xalqaro hamkorlik, bankrotlik jarayonlari, UNCITRAL
  topic: keywords
creator: Sherzod Nosirov
rights: Mualliflik huquqi (c) 2026 YURISPRUDENSIYA https://creativecommons.org/licenses/by/4.0
date: 2026-04-06
publication date: 2026-04-06
starting page: 21
ending page: 27

HUQUQIY BOʻSHLIQ FENOMENI VA UNI BARTARAF ETISH: OʻZBEKISTON FUQAROLIK QONUNCHILIGI MISOLIDA
type: item
description: Maqolada huquqiy boʻshliq fenomeni va uni bartaraf etish masalalari atroflicha nazariy hamda amaliy tahlil qilingan. Tadqiqotda huquqiy boʻshliqlar huquq tizimning rivojlanish jarayonida vujudga keladigan obyektiv va murakkab hodisa sifatida baholanib, ularning fuqarolik qonunchiligida namoyon boʻlish shakllari ochib berilgan. Maqolaning maqsadi huquqiy boʻshliqlarni aniqlash mezonlari va turlarini ilmiy asoslash, milliy va xorijiy huquqshunoslik doktrinasida shakllangan yondashuvlarni qiyosiy tahlil qilish hamda Oʻzbekiston fuqarolik qonunchiligi misolida huquqiy boʻshliqlarni bartaraf etishning aniq huquqiy mexanizmlarini ishlab chiqishdan iborat. Tadqiqotda tizimli tahlil, qiyosiy-huquqiy, normativ-huquqiy va doktrinal usullardan foydalanilgan. Mahalliy va xorijiy olimlarning huquqiy boʻshliqqa oid qarashlari umumlashtirilib, fuqarolik qonunchiligida shaxsiy nomulkiy huquqlar, shaxsiy hayot daxlsizligi, tasvirlar va shaxsiy maʼlumotlarni himoya qilish bilan bogʻliq huquqiy boʻshliqlar aniqlangan. Maqolada huquqiy boʻshliqlarni bartaraf etishga qaratilgan aniq normativ-huquqiy va institutsional tavsiyalar ilgari surilib, huquqiy monitoringni kuchaytirish, rekodifikatsiya jarayonlarini takomillashtirish, qonun ijodkorligida huquqiy boʻshliqlarni barvaqt aniqlash mexanizmlarini joriy etish zarurligi asoslantirilgan. Tadqiqot natijalaridan qonun ijodkorligi amaliyotida, fuqarolik qonunchiligini takomillashtirishda, ilmiy tadqiqotlarda foydalanish mumkin.
subject: Articles
  topic: section
subject: huquqiy boʻshliq, huquqiy boʻshliq fenomeni, fuqarolik qonunchiligi, huquqiy tartibga solish, shaxsiy nomulkiy huquqlar, huquqiy monitoring, rekodifikatsiya, qonun ijodkorligi, yuridik texnika
  topic: keywords
creator: Farangiz Eshturdiyeva
rights: Mualliflik huquqi (c) 2026 YURISPRUDENSIYA https://creativecommons.org/licenses/by/4.0
date: 2026-04-06
publication date: 2026-04-06
starting page: 11
ending page: 20

YURIDIK SHAXSLARNING KORRUPSIYAGA OID JINOYATLARI UCHUN JINOIY JAZOLAR PENALIZATSIYASINING BA’ZI JIHATLARI
type: item
description: Ushbu maqola korrupsiya jinoyatlarini sodir etganlik uchun yuridik shaxslarni jazolash tizimini tahlil qilishga bag‘ishlangan. Muallif tomonidan xorijiy davlatlar qonunchiligi, shuningdek jamoaviy tuzilmalarning korrupsiyaga oid jinoyatlari uchun jinoiy jazolarni qo‘llashning ilmiy-nazariy va amaliy asoslari ko‘rib chiqilib, shuning asosida ularning eng maqbul turlari ajratib olingan. Ilmiy ishda xorijiy davlatlarning huquqni qo‘llash amaliyotidagi ayrim holatlar misolida u yoki bu chorani qo‘llash zarurati, uning yuridik shaxslarga nisbatan jinoiy faoliyatiga chek qo‘yish va oldini olish hamda ushbu subyektlarning qonuniy xulq-atvorini shakllantirish maqsadida ta’sir ko‘rsatish samaradorligi asoslab berilgan. Bundan tashqari, maqolada ijtimoiy va iqtisodiy oqibatlar nuqtayi nazaridan jinoyat-huquqiy majburlashning ayrim turlarini belgilash va qo‘llash bo‘yicha muallifning pozitsiyasi aks ettirilgan. O‘rganish natijalariga ko‘ra, korrupsiyaga oid huquqbuzarliklar uchun yuridik shaxslarga qo‘llaniladigan asosiy va qo‘shimcha jazo turlarining yaxlit tizimi tizimlashtirildi va ishlab chiqildi, kelajakda ular milliy jinoyat qonunchiligiga kiritilishi yoki BMTning Korrupsiyaga qarshi konvensiyasining 26-moddasini implementatsiya qilishga oid taklif va tavsiyalar tayyorlashda qo‘llanilishi mumkin.
subject: Articles
  topic: section
subject: korrupsiya jinoyatlari, jazolash, yuridik shaxslarning jinoiy javobgarligi, jazo, jarima, musodara, muayyan huquqni cheklash, majburiy tugatish
  topic: keywords
creator: Nodira Xamrayeva
rights: Mualliflik huquqi (c) 2022 YURISPRUDENSIYA https://creativecommons.org/licenses/by/4.0
date: 2022-06-20
publication date: 2022-06-20
starting page: 241
ending page: 253

KORRUPSIYAGA OID JINOYATLAR UCHUN JAVOBGARLIKKA TORTISH MASALALARI BO‘YICHA AMALDAGI QONUNCHILIK MUAMMOLARI
type: item
description: Zamonaviy tendensiyalar jamiyat vakillari o‘rtasidagi ijtimoiy munosabatlarning o‘zgarishiga olib keladi. Buning natijasida esa, vaqt o‘tgani sayin jinoyatlarning yangi turlari paydo bo‘lishi, sodir etilish usullari o‘zgarishi tabiiy hol sanaladi. Mazkur holatni inobatga olgan holda, har bir davlat jinoyat qonunchiligini takomillashtirib, zamon talablariga moslashtirib borishi lozim bo‘ladi. Fikrimiz isboti sifatida, amaldagi Jinoyat kodeksiga mazkur Kodeks qabul qilinganidan buyon to hozirgi kunga qadar sakson marotabadan ortiq o‘zgartirish va qo‘shimchalar kiritilganligini keltirishimiz mumkin. Lekin hozirgi kunda ham qonunchilikda ayrim muammolar uchrab turadi. Jumladan, korrupsiyaning oldini olishga qaratilgan samarali mexanizmlarni yaratish, rivojlangan davlatlarning korrupsiyaga qarshi kurashish yo‘lidagi tajribasini o‘rganish va ularning eng samaralisini qonunchilikka tatbiq qilish va boshqalar. Mazkur maqolada korrupsiyaga oid jinoyatlar uchun javobgarlik masalalari bo‘yicha amaldagi qonunchilik muammolari, korrupsiyaga oid jinoyatlarning boshqa jinoyatlardan farqli jihatlari, jinoyat tarkibini aniqlashda yuzaga keladigan qiyinchiliklar, ushbu turdagi jinoyatlar haqida xalqaro hujjatlar va xalqaro standartlarda o‘rnatilgan normalar tahlil qilingan. Bundan tashqari korrupsiya bilan bog‘liq jinoyatlar uchun javobgarlik masalalari bo‘yicha qonunchilikda mavjud muammolarni bartaraf etish uchun xalqaro standartlarni qonunchilikka implementatsiya qilish masalalari tahlil qilingan.
subject: Articles
  topic: section
subject: korrupsiya, xalqaro standart, korrupsiyaviy jinoyatlar, javobgarlik, pora olish, pora berish, hokimiyatni suiiste’mol qilish
  topic: keywords
creator: Hamidulla Shaxriyorov
rights: Mualliflik huquqi (c) 2022 YURISPRUDENSIYA https://creativecommons.org/licenses/by/4.0
date: 2022-06-20
publication date: 2022-06-20
starting page: 233
ending page: 240

ZAMONAVIY SHARTLARDA YEVROPA MIGRATSION MUAMMOLARI
type: item
description: Ushbu maqola zamonaviy Yevropa sharoitida migratsiya muammolarini, migrantlarni Yevropaga qabul qilish sabablarini, yevrointegratsiyadagi migratsiya muammolari va hozirgi bosqichda pandemiyaning migratsiyaga ta’sirini о‘rganadi. Yevropa xalqlari etnik tarkibining о‘zgarishi sharoitida migrantlarning yangi yashash joylari integratsiyalashuvi konsepsiyasini nazariy asoslash muammolari dolzarb bо‘lib kelmoqda. Zamonaviy jamiatda juda katta migrantlar guruhiga aylangan qochqinlar muammosi juda dolzarbdir. Shu munosabat bilan Yevropa Ittifoqidagi migratsiya jarayonlarini о‘rganish dolzarb hisoblanadi, shunday ekan, ushbu mavzu quyidagi ishda о‘z aksini topadi.
subject: Articles
  topic: section
subject: migratsiya, migratsiya inqirozi, Yevropa, intergarsiya, demografik inqiroz, pandemiya
  topic: keywords
creator: Farzona Abdujabborova
rights: Mualliflik huquqi (c) 2022 YURISPRUDENSIYA https://creativecommons.org/licenses/by/4.0
date: 2022-06-20
publication date: 2022-06-20
starting page: 226
ending page: 232

XALQARO SAVDODA BLOKCHEYN TEXNOLOGIYALARINING QO‘LLANISHIDAGI AYRIM HUQUQIY MASALALAR
type: item
description: Mazkur maqolada xalqaro savdo sohasidagi blokcheyn texnologiyalarining tahlili keltirilgan. Jadal rivojlanib borayotgan va transformatsiyalashayotgan blokcheynning imkoniyatlari ushbu texnologiyani oʻrganishga va amaliy qoʻllashga ulkan resurslarni yoʻnaltirayotgan yirik xususiy, jamoat, hukumat va xalqaro tuzulmalarning e’tiborini tortib bormoqda. Taqsimlangan reyestrli texnologiyaga alohida qiziqishni jahon mamlakatlari hukumatlari koʻrsatib kelmoqda, chunki ular blokcheynda davlat va ijtimoiy xizmatlar sifatini yaxshilash, ma’muriy jarayonlar va umuman davlat boshqaruvi, shuningdek xalqaro savdo tizimining samaradorligini oshirish imkoniyatini koʻrishmoqda. Bugungi kunda blokcheyn texnologiyalarining xalqaro savdoda rivojlanishi biznes doiralarning katta qiziqishini uygʻotmoqda. Mazkur holat blokcheyning xalqaro savdoda xarajatlarni kamaytirish va samaradorlikni oshirishning yechimi boʻlishi boʻyisha taxminlarga toʻgʻridan toʻgʻri bogʻliqdir. Ma’muriy islohot, iqtisodiyotni liberallashtirish va raqobatbardoshlikni oshirish hamda ijtimoiy sektorni transfomatsiya qilish Oʻzbekistonning strategik ustuvorliklaridan biri boʻlib hisoblanadi. Mazkur vazifalarning muvaffaqiyatli amalga oshirilishi muammolarni yechishdagi innovatsion yondashish, nostandart fikrlash, jur’atli eksperimentlarni talab etadi. Muallif tomonidan blokcheynning xalqaro savdoni rivojlantirishdagi ahamiyati tahlil qilingan. Shuningdek, maqolada xalqaro savdo tizimiga blokcheynni joriy qilishning huquqiy imkoniyatlari va muammolari aniqlashtirilgan.
subject: Articles
  topic: section
subject: blokcheyn, qonunchilik, xalqaro savdoni rivojlantirish, raqamli texnologiya
  topic: keywords
creator: Iskandar Musurmanov
rights: Mualliflik huquqi (c) 2022 YURISPRUDENSIYA https://creativecommons.org/licenses/by/4.0
date: 2022-06-20
publication date: 2022-06-20
starting page: 213
ending page: 225

ANGLO-SAKSON HUQUQ OILASIDA VOYAGA YETMAGANLARNI JINOIY JAVOBGARLIKDAN YOKI JAZODAN OZOD QILISH INSTITUTI
type: item
description: Maqolada anglo-sakson huquq oilasida voyaga yetmaganlarni jinoiy javobgarlikdan yoki jazodan ozod qilish institutining qiyosiy huquqiy tahlili berilgan bo‘lib, O‘zbekiston huquqni qo‘llash amaliyotiga moslashtirilgan taqdirda, huquqni qo‘llash samaradorligini oshirishga yordam beradigan ijobiy misollarni aniqlash ko‘zda tutilgan. Ko‘pgina zamonaviy davlatlarning jinoyat qonunchiligi o‘z normalarida jinoiy javobgarlik va jazodan ozod qilish institutlarini o‘z ichiga olgan. Maqolada ushbu institutning xususiyatlari bir qator xorijiy mamlakatlarning jinoyat kodeksi misolida o‘rganiladi. Voyaga yetmaganlarni jinoiy javobgarlikdan va jinoiy jazodan ozod qilishning asoslari, mazmuni, turlari va jinoyat huquqi doktrinasi uchun ham, huquqni qo‘llash amaliyoti uchun ham dolzarb bo‘lgan masalalar ko‘rib chiqiladi. Jinoyat huquqining ushbu institutlarining huquqiy tabiati bo‘yicha ba’zi qarama-qarshiliklar mavjud, aniqlangan masalalarning eng munozarali nuqtalari bo‘yicha muallifning fikrlari bildirilgan. Voyaga yetmaganlar o‘rtasida huquqbuzarliklarning profilaktika faoliyatida qo‘llaniladigan chora-tadbirlar orasida jinoiy jazo va undan ozod qilish institutlariga katta ahamiyat beriladi. Har xil turdagi asoslarni qo‘llash xususiyatlari, shartlari va tartibi, shuningdek, ularni qo‘llashga to‘sqinlik qiladigan holatlar batafsil va har tomonlama tushuntiriladi. Muallif ko‘rib chiqilayotgan institutning qonunchilikka tatbiq etish xususiyatlarini ko‘rsatadi, xorijiy davlatlar qonunchiligining qiyosiy huquqiy tahlilini amalga oshiradi. Jinoyat sodir etgan voyaga yetmagan shaxsni tuzatishga yordam beradigan, unga huquqni muhofaza qilish organlarining talablariga, ijtimoiy xulq-atvor normalariga tezda moslashishga yordam beradigan, shuningdek, o‘z maqsadlariga erishish mumkin bo‘lmagan hollarda jazo qo‘llashni istisno qiladi.
subject: Articles
  topic: section
subject: voyaga yetmagan, qiyosiy huquqiy tahlil, anglo-sakson huquq oilasi, jinoiy jazo, jinoyatchilik, jazodan ozod qilish, jazoning samaradorligi, jazoning maqsadlari
  topic: keywords
creator: Lobar Sultonova
rights: Mualliflik huquqi (c) 2022 YURISPRUDENSIYA https://creativecommons.org/licenses/by/4.0
date: 2022-06-20
publication date: 2022-06-20
starting page: 204
ending page: 212

AYRIM CHET DAVLATLARDA TA’QIB QILISH UCHUN JAVOBGARLIK
type: item
description: Maqolada bugungi kunda dolzarb hisoblanadigan zo‘ravonlik harakati kabi bo‘lgan “stalking” (ta’qib qilish) tushunchasi, uning turlari va xususiyatlari ko‘rib chiqiladi. Jinoyat huquqi sohasida taniqli olimlar va mutaxassislarning ishlari o‘rganildi. Bundan tashqari, maqolada xorijiy mamlakatlar, xususan, AQSh, Avstraliya, Kanada, Angliya, Germaniya, Avstriya va Yaponiya qonunlari ko‘rib chiqiladi. Ushbu davlatlarda qonunchilik darajasida “stalking” (ta’qib qilish) uchun jinoiy javobgarlik belgilangan. Ushbu mavzu muhim va dolzarbligini ko‘rsatish maqsadida jamiyatning qaysi ijtimoiy guruhi ta’qibga ko‘proq moyil ekanligi haqidagi statistik ma’lumotlar, shuningdek, amaliyotdan haqiqiy misollar keltirilgan. Stalking (ta’qib qilish) insonning jismoniy va ruhiy salomatligiga, shuningdek uning hayotiga tajovuz qiladi. Ushbu harakatning ijtimoiy xavfini hisobga olgan holda, jinoiy javobgarlikka tortish uchun O‘zbekiston Respublikasining jinoyat qonunchiligiga jinoiy javobgarlikka tortish zaruriyati ko‘rib chiqiladi. Ushbu normaning O‘zbekiston Respublikasi Jinoyat kodeksida aniq joylashuvi taklif qilingan, shuningdek ushbu jinoyatning obyektlari sanab o‘tilgan.
subject: Articles
  topic: section
subject: ta’qib qilish, ta’qib qiluvchi shaxs, jabrlanuvchi, tahdid, zo‘ravonlik, chet davlatlar qonunchiligi, jinoyat, jinoiy javobgarlik
  topic: keywords
creator: Sabina Mamadjanova
rights: Mualliflik huquqi (c) 2022 YURISPRUDENSIYA https://creativecommons.org/licenses/by/4.0
date: 2022-06-20
publication date: 2022-06-20
starting page: 195
ending page: 203

VOYAGA YETMAGANLAR JINOYATCHILIGIDA JINOYATCHI SHAXSINING UMUMIY TAVSIFI
type: item
description: Ushbu maqolada voyaga yetmaganlarning jinoyatchiligida jinoyatchi shaxsi tadqiq etiladi. Bunda voyaga yetmagan jinoyatchining shaxsi, uning xususiyati, voyaga yetmagan jinoyatchi shaxsining o‘ziga xos xususiyatlari tahlil qilinadi. Bundan tashqari, voyaga yetmagan jinoyatchi shaxsining ma’lum qiyofasi ochib beriladi ushbu maqolada. Voyaga yetmaganlar ko‘plab sabablar va sharoitlarning o‘zaro aloqadorligi natijasida jinoyatlar sodir etadilar. Bular orasida voyaga yetmagan shaxsining o‘zi asosiy rol o‘ynaydi. Ushbu shaxsni tavsiflovchi belgilarning xususiyatlari, aloqalar, munosabatlar o‘ziga xosligi, jumladan dunyoqarashlar, mayllar, e’tiqodlar, hayot maqsadlari va ulardan kutilayotgan natija, intellektual, hissiy va irodaviy xususiyatlar kabi ma’naviy-ruhiy sifatlar shunda namoyon bo‘ladiki, shaxsning jinoyat sodir etishini oldindan va aniq belgilab beruvchi odamlar va shaxs qirralari yo‘q. Voyaga yetmagan shaxsning g‘ayriijtimoiy xatti-harakatini keltirib chiqaradigan xususiyatlari, birinchidan, o‘z asosiga ko‘ra ijtimoiy o‘zlashtirilgan, ya’ni ma’lum bir turmush tarzi, axloqiy ta’sirlar, aloqalar va shu kabilarning natijasi, ikkinchidan, ular jinoyat sodir etishga o‘z-o‘zidan, avtomatik ravishda emas, balki muayyan vaziyatni tashqi va ichki sabablari hamda holatlari ta’sirida, har xil xatti-harakat variantlarini tanlash imkoniga ega voyaga yetmagan shaxsning ongi va irodasi ishtirokida sodir etilishiga olib keladi.
subject: Articles
  topic: section
subject: voyaga yetmaganlar, jinoyatchilik, jinoyatchi shaxsi, tavsif, jinoyatchilik omillari, subyektiv omil, obyektiv omil
  topic: keywords
creator: Gulnaza Djumabayeva
rights: Mualliflik huquqi (c) 2022 https://creativecommons.org/licenses/by/4.0
date: 2022-06-20
publication date: 2022-06-20
starting page: 190
ending page: 194

JAZO TAYINLASHNING UMUMIY ASOSLARI: TAHLIL VA TAKLIF
type: item
description: Jinoyat sodir etishda aybdor deb topilgan har bir shaxs javobgarlikka tortilishi va sodir etgan ijtimoiy xavfli qilmishiga yarasha jazo olishi shart. Bugungi kunda odil sudlov siyosatini yuritish davlat siyosatining muhim bo‘g‘inlaridan biri hisoblanadi. Davlat nomidan sud tomonidan tayinlanadigan jazo adolatli bo‘lishi, shaxsni axloqan tuzalishi uchun yetarli bo‘lishi darkor. Ushbu maqolada sudlar tomonidan jazo tayinlashda inobatga olinishi lozim bo‘lgan jihatlar keltirib o‘tilgan va jinoiy jazo tayinlash sohasini takomillashtirish uchun taklif va tavsiyalar bayon qilingan. Jazoni yengillashtiruvchi va og‘irlashtiruvchi holatlar mavjud bo‘lganda jazo tayinlash, yengilroq jazo tayinlash, boshqa-boshqa turdagi jazolar tayinlanganda ularni hisoblash tartibi keltirib o‘tilgan. Jinoyatchi shaxslarga nisbatan jazo tayinlashda uning sodir etgan jinoyatining xususiyatini inobatga olgan holda insonparvarlik va qonuniylik prinsiplarining ro‘baro kelishi adolatni ta’minlashda ustuvor prinsiplar ekanligi muhokama qilingan. Jazo tayinlashdan ko‘zlangan maqsadga erishish va jinoyat sodir etilishining oldini olish davlat siyosatining utuvor vazifasi ekanligi keltirib o‘tilgan. Shuningdek, jazo tayinlash borasida xorijiy tajribalar o‘rganilgan holda milliy tizimimizdagi holatlar bilan qiyosiy tahlil etilgan va ularni joriy qilish masalalari tahlil qilingan.
subject: Articles
  topic: section
subject: jinoiy jazo, og‘irlashtiruvchi va yengillashtiruvchi holat, jinoyatga tayyorgarlik, jinoyat sodir etishga suiqasd, jinoyatda ishtirokchilik, jazo tayinlash
  topic: keywords
creator: Do‘stmuhammad Tillayev
rights: Mualliflik huquqi (c) 2022 https://creativecommons.org/licenses/by/4.0
date: 2022-06-20
publication date: 2022-06-20
starting page: 183
ending page: 189

SHAXSNING AYBDORLIK MASALASINI HAL QILMASDAN JINOYAT ISHINI TUGATISH TARTIBI
type: item
description: Qonun ustuvor bo‘lgan mamlakatlarda jamoat manfaatlari ustuvor hisoblanadi, jinoyatchilik qarshi kurashishga asosiy e’tibor qaratiladi. Shu bilan birga, jinoyat har doim sodir bo‘lib turadigan jamiyatdagi ziddiyat, yagona ijtimoiy-huquqiy uni hal qilish vositasi jinoiy ishlar bo’yicha adolatdir. Zamonaviy jinoyat-protsessual siyosati qonunchilikni insonparvarlashtirishga, unga qarshi kurash choralarini demokratlashtirishga, ijtimoiy adolatni ta’minlashga qaratilgan bo‘ladi. Bunday sharoitda jinoyatchilik muammosini hal qilishda jazolash (repressiv) yondashuvi qayta ko‘rib chiqish kerak. Jahon huquqiy amaliyotida jinoyat uchun jazolashni muqobil shakllarini izlash va rivojlantirishga, shuningdek sodir etilgan jinoyat, yangi jinoyat va jinoyat-protsessual ushbu yo’nalishdagi siyosat millatlararo tendensiyalarni rivojlantirishga qaratilgan hisoblanadi. Shu o‘rinda, Rossiya Federatsiyasi qonunchiligi tajribasiga e’tibor qaratadigan bo‘lsak, muqobil huquqiy vosita sifatida tugatish protsessual instituti asosiy institutlardan biri hisoblanadi. Buning sababi, jinoyat ishini tugatish to‘g‘risidagi qaror moddiy va protsessual huquqiy ahamiyatga ega.
subject: Articles
  topic: section
subject: jinoyat, sudlanuvchi, aybdorlik masalasi, jinoyat ishi, jinoyat ishini tugatish, ayblanuvchi, gumon qilinuvchi
  topic: keywords
creator: Sardorjon Abdurayimov
rights: Mualliflik huquqi (c) 2022
date: 2022-06-20
publication date: 2022-06-20
starting page: 178
ending page: 182

XORIJIY DAVLATLARDA OILAVIY MEDIATSIYA INSTITUTINING QIYOSIY-HUQUQIY TAHLILI
type: item
description: Maqolada oilaviy nizolar va nizolarni hal etishda mediatsiya tartib-taomilini o‘tkazish bo‘yicha xorijiy tajriba muhokama qilinadi, xorijiy mamlakatlardagi mediatsiya to‘g‘risidagi qonunlar va ularning qabul qilish vaziyatlari tahlil qilinadi. Mediatsiyaning joriy etilishi bugungi kunning tabiiy tendensiyasi, oilaviy sohadagi nizolarni hal etish, nizolashayotgan tomonlarga ko‘proq mos keladigan natijani olish imkonini beruvchi vosita ekanligi ta’kidlanadi. Shuningdek, xorijiy mamlakatlardagi mediatsiya nizolarni tomonlar o‘rtasida maqbul tarzda hal etish tajribasi, sud-huquq tizimi yukini bevosita yengillashtirish omili ekanligi tadqiq qilingan. Oilaviy nizolarni hal qilish mas’uliyatli vazifadir, shuning uchun aksariyat xorijiy mamlakatlarda mediatsiya qonunlarida birinchi bo‘g‘inda mediatsiya tartibida, keyin esa sudda ko‘rilishi belgilangan. Ba’zi xorijiy mamlakatlarda oilaviy nizolardan farzand kimda qolishi, umumiy mulkni aniqlash, aliment masalalari bo‘yicha ishlar, avvalo, mediatsiya tartibidan o‘tishi majburiy etib belgilab qo‘yilgan. Aksariyat xorijiy mamlakatlarda mediatsiya qonunlarida mediatorga kasbiy malaka, oilaviy mediatsiya sohasida qo‘shimcha maxsus tayyorgarlik, yosh va amaliy tajribaga oid maxsus talablar mavjud. Shu bilan birga, mediatorning kasbiy mahoratiga qo‘yiladigan talablardan tashqari, mediatorning axloqiy fazilatlariga qo‘yiladigan talablar ro‘yxati ham mavjud. Xulosa qilinadiki, dunyoning rivojlangan mamlakatlarida mediator faoliyati qonun bilan tartibga solinadi va ham professional, ham noprofessional asosda amalga oshiriladi, biroq bir qator mamlakatlarda subyektlar qonunchiligida qo‘shimcha huquqbuzarliklar belgilanishi mumkin. Mediatsiyaning ixtiyoriy va majburiy turlari mavjudligi tahlil qilingan. Shu bilan birga, O‘zbekistonda bo‘lgani kabi, professional mediatorlar ko‘pincha oliy ma’lumotli yoki qo‘shimcha kasbiy ta’lim olgan shaxslardir.
subject: Articles
  topic: section
subject: mediatsiya, oilaviy mediatsiya, mediator, neytral vositachi, huquqiy nizo va nizolarni muqobil hal etish, konflikt
  topic: keywords
creator: Shohrux Xoliqov
rights: Mualliflik huquqi (c) 2022
date: 2022-06-20
publication date: 2022-06-20
starting page: 170
ending page: 177

FUQAROLIK SUDLARIDA NIZOLARNI HAL QILISHDA QONUNIY VAKILLIK: MAQOMI, ASOSLARI VA TARTIBI
type: item
description: Mazkur maqolada fuqarolik protsessida qonuniy vakilning ishtiroki, qonuniy vakillikning asoslari va ishda ishtirok etish tartibi, qonuniy vakilning ishni sudda ko‘rish bosqichida majburiy ishtiroki masalalari tahlil etildi. Rivojlangan xorijiy davlatlarning fuqarolik protsessual qonunchilikda qonuniy vakillik faoliyatining takomillashtirishga doir amaliy tajribasining afzalliklari o‘rganildi. Mazkur maqola doktrinal tadqiqot sifatida qonun hujjatlari va ilmiy-nazariy manbalar tahlilini o‘z ichiga oladi. Unda sohaga oid ilmiy tushunchalar, nazariyotchi olimlarning qarashlari, xulosa va fikrlari o’rganilgan. Mazkur maqola doktrinal tadqiqot sifatida qonun hujjatlari va ilmiy-nazariy manbalar tahlilini o‘z ichiga oladi. Shuningdek, vakillik instituti sohasiga oid qonun hujjatlari qiyosiy-huquqiy jihatdan tahlil qilingan. Tadqiqotimizning maqsadi fuqarolik sudlarida nizolarni hal qilishda qonuniy vakillik institutini huquqiy jihatdan tahlil qilish hisoblanadi. Rivojlangan xorijiy davlatlarning fuqarolik protsessual qonunchiligida qonuniy vakillik faoliyatining takomillashtirishga doir amaliy tajribasining afzalliklari o‘rganiladi. Shuningdek, qonuniy vakillik faoliyatini va qonunchiligini takomillashtirish yuzasidan taklif va tavsiyalar berildi.
subject: Articles
  topic: section
subject: fuqarolik protsessida vakil, qonuniy vakil, sud, advokat, yurist
  topic: keywords
creator: Jo‘rabek Norboyev
rights: Mualliflik huquqi (c) 2022
date: 2022-06-20
publication date: 2022-06-20
starting page: 163
ending page: 169

RAQAMLI IQTISODIYOTNI BOSHQARISH
type: item
description: Internet raqamli iqtisodiyotning asosidir. Bu davlatlar, tashkilotlar va fuqarolik jamiyati tomonidan o‘zlarining tegishli rollari, tamoyillari va dasturlari bilan taqsimlanadigan, ishlab chiqiladigan va qo‘llaniladigan global tarmoqdir. Bunda asosiy jihatlar ochiqlik, kirish, xavfsizlik, xilma-xillik va muhim internet resurslaridir. Internet texnologiyalari iqtisodiyot bilan chuqur bog‘langan. Ular nafaqat moddiy va nomoddiy infratuzilmaning kombinatsiyasi, balki erkinlik va hokimiyatni amalga oshirish platformasini ham ta’minlaydi. Ushbu maqolada raqamli iqtisodiyotni milliy va xalqaro darajada boshqarishning muhimligi, ijro etilishi, hisobdorligi, ochiqligi va qonuniyligi nuqtayi nazaridan muhokama qilinadi. Shuni yodda tutgan holda, biz raqamli dunyo qanday qilib hamma uchun xavfsiz ekanligini o‘rganishimiz kerak. Ushbu tadqiqotning maqsadi Internet boshqaruvi va raqamli iqtisodiyotning rivojlanishi o‘rtasidagi munosabatlarni tahlil qilish va baholashdir. Sifatli tadqiqot yondashuvidan foydalangan holda, natijalar raqamli iqtisodiyotni rivojlantirishda boshqaruvning rolini ta’kidlaydi.
subject: Articles
  topic: section
subject:
  topic: keywords
  value: Raqamli iqtisodiyot, sanoat inqilobi, axborot va kommunikatsiya texnologiyalari, internet boshqaruvi, elektron tijorat, tayinlangan nomlar va raqamlar bo‘yicha Internet korporatsiyasi (ICANN), Birlashgan Millatlar Tashkilotining Savdo va Taraqqiyot Konferensiyasi (UNCTAD), Axborot bo‘yicha Butunjahon sammiti Jamiyat (WSIS)
creator: Allah Rakha Naim
rights: Mualliflik huquqi (c) 2022
date: 2022-06-20
publication date: 2022-06-20
starting page: 158
ending page: 162

RAQAMLI BOZORDA USTUN (MONOPOL) MAVQENI SUIISTE’MOL QILISH MUAMMOLARI: XORIJIY TAJRIBA
type: item
description: Bugungi kunda ko‘plab davlatlar raqobat organlari oldida raqamli bozorlarni huquqiy jihatdan tartibga solishda mavjud normativ-huquqiy hujjatlar va huquqiy mexanizmlarni takomillashtirish masalasi asosiy o‘rinda turibdi. Ushbu masalani hal qilishda dastavval, raqamli bozor tushunchasiga umumiy huquqiy ta’rif berish, uning an’anaviy tovar bozorlaridan farqi va o‘ziga xos xususiyatlarini aniqlash lozim bo‘ladi. Raqamli bozorlarning tez sur’atlarda rivojlanishi bevosita unda faoliyat yuritayotgan tadbirkorlik subyektlarining xatti-harakatlariga ham ta’sir ko‘rsatadi. Raqamli bozorlarda asosan bir nechta yirik tadbirkorlik subyektlari o‘zlarining intellektual salohiyati, kuchli tarmoq effektlari va o‘rnini bosuvchisi bo‘lmagan tovar va xizmatlarga ega bo‘lganligi sababli boshqa raqobatchi subyektlarga nisbatan raqobat qonunchiligida taqiqlangan harakatlarni sodir etish holatlari kuzatiladi. Bularga shartnoma tuzishdan assosiz bosh tortish, bozorda monopol past narx o‘rnatish orqali raqobatchilarni siqib chiqarish, xaridorlarga raqamli tovar va xizmatlarni nol qiymatdagi narxlarda taqdim etish, shuningdek, o‘z xaridorlari bilan maxsus shartlar asosida shartnoma tuzish orqali ularni boshqa raqobatchilar bilan ishlashini cheklash kabilarni kiritish mumkin. Hozirda ko‘plab mamlakatlar raqobat to‘g‘risidagi qonunchiligiga raqamli bozor va raqamli bozorda ustun mavqeni suiiste’mol qilish kabi tushunchalar kiritilmoqda. Amaliyotda raqamli bozorda ustun mavqe tushunchasini aniqlash bir muncha murakkab jarayon hisoblanadi. Ushbu maqolada ilmiy adabiyotlar, xalqaro tashkilotlar, shuningdek, xorijiy davlatlar tajribasidan foydalangan holda raqamli bozor tushunchasi hamda raqamli bozorda ustun mavqeni suiiste’mol qilish muammolari tahlil qilinadi va tegishli xulosalar keltiriladi.
subject: Articles
  topic: section
subject: raqamli iqtisod, raqamli bozor, ustun mavqe, ustun mavqeni suiiste’mol qilish, raqamli platforma, tarmoq effekti
  topic: keywords
creator: Mohipari Utayeva
rights: Mualliflik huquqi (c) 2022
date: 2022-06-20
publication date: 2022-06-20
starting page: 151
ending page: 157

ИСЛОМ БАНКЛАРИ ВА УЛАР ТОМОНИДАН КЎРСАТИЛАДИГАН ХИЗМАТЛАРНИНГ ЎЗИГА ХОС ЖИҲАТЛАРИ
type: item
description: Ушбу мақолада ислом банки тушунчаси ва моҳияти, анъанавий банклардан фарқли жиҳатлари ҳамда улар томонидан кўрсатиладиган хизматларнинг ўзига хос хусусиятлари очиб берилган. Шунингдек, таҳлиллар натижаси юзасидан миллий қонунчиликни такомиллаштириш бўйича таклиф ва тавсиялар берилган. Шу билан бирга, фуқаролар ҳамда тадбиркорлик субъектлари орасида ислом молияси, хусусан, ислом банкларига нисбатан шаклланиб қолган нотўғри қарашлар ва тушунчаларни тўғрилаш, уларда ушбу соҳа бўйича ишончли фундаментал билимларни шакллантириш ислом банклари фаолиятини тартибга солувчи норматив-ҳуқуқий ҳужжатлар базасини ишлаб чиқиш билан бир хил аҳамияга эгалиги ва ушбу жараён параллель амалга оширилиши лозимлигига урғу берилган.
subject: Articles
  topic: section
subject: Ислом банки, шариъат, рибо, ғарар, майсир, муробаҳа, салам, иcтисна, ижара, музораба, мушорака
  topic: keywords
creator: Жохонгир Собитхонов
rights: Mualliflik huquqi (c) 2022
date: 2022-06-20
publication date: 2022-06-20
starting page: 141
ending page: 150

О‘ZBEKISTON RESPUBLIKASI TARAQQIYOTI SHAROITIDA OAV FAOLIYATINI ERKINLASHTIRISH MASALALARI
type: item
description: Ushbu ilmiy maqolada О‘zbekiston Respublikasida ommaviy axborot vositalari faoliyatini erkinlashtirishning о‘ziga xos xususiyatlari tahlil qilingan. Bu boradagi islohotlarni rivojlantirish, shuningdek, ommaviy axborot vositalari faoliyati sohasidagi qonunchilikni rivojlantirish mazmun-mohiyatini inobatga olgan holda, mamlakatimiz bu borada birmuncha yutuqlarga erishganini e’tirof etishimiz lozim. Fuqarolik jamiyatining rivojlanishi media subyektlari faoliyatida erkinlashtirish jarayonlariga katta hissa qо‘shdi. Ilmiy maqolaning maqsadi О‘zbekistonda media rivojlanishining hozirgi holatini tahlil qilishdan iborat. Ilmiy maqolaning dolzarbligi tadqiqot maqsadi bilan oldindan belgilanadi. Ilmiy maqoladagi metodologiya huquqiy va ijtimoiy tadqiqot usullarini, shuningdek, tahlil, induksiya va deduksiya usullarini qо‘llashni qamrab oladi. Ishning natijalari shundan iboratki, ilmiy maqola muallifi О‘zbekiston Respublikasida media rivojlanishining hozirgi holati, media rivojlanishining ayrim dolzarb muammolarini tahlil qildi, shu sababli qimmatli xulosalar shakllantirildi. Tadqiqot natijalarining kо‘lami О‘zbekiston Respublikasida ommaviy axborot vositalarining faoliyatidir. Ushbu ilmiy maqoladagi xulosalar media subyektlari faoliyatida erkinlashtirishni yanada kengaytirish zarurligini kо‘rsatadi.
subject: Articles
  topic: section
subject: ommaviy axborot vositalari, axborot, ochiqlik, islohotlar, rivojlanish strategiyasi, liberallashtirish, huquq, siyosat
  topic: keywords
creator: Asliddin Rasulov
rights: Mualliflik huquqi (c) 2022
date: 2022-06-20
publication date: 2022-06-20
starting page: 135
ending page: 140