OILAVIY HUQUQIY SHARTNOMALAR VA ULARNI TASNIFLASH MASALALARI
Kalit so‘zlar:
oilaviy munosabatlar, huquq, mulkiy munosabatlar, shartnomaviy-huquqiy tartibga solish, shartnoma, tasniflash, qonun, norma, oila aʼzolari, er, xotin, oilaviy huquqiy shartnoma, oila huquqi, fuqarolik huquqiAnnotatsiya
Mamlakatimizda amalga oshirib kelinayotgan keng qamrovli ijtimoiy islohotlarning mazmun-mohiyatini oila manfaatlarini himoya qilish, uni jamiyatdagi muhim ijtimoiy institut va barkamol avlodni tarbiyalash oʻchogʻi sifatida mustahkamlash, oilaning ijtimoiy-iqtisodiy, madaniy-tarbiyaviy asoslarini qoʻllab-quvvatlashga, reproduktiv salomatlikni asrash borasidagi tizimli ishlar tashkil etmoqda. Oila erkak va ayol oʻrtasidagi rasmiy nikohga asoslangan, ota-ona va farzandlar oʻrtasidagi munosabatlardan tashkil topgan, jamiyatning axloqiy meʼyorlari va qoidalari qoʻllab-quvvatlanadigan, insoniyat madaniyatini kelajak avlodga yetkazib beradigan hamda uni rivojlantiradigan birlamchi ijtimoiy guruh hisoblanadi. Bugungi kunda oila instituti va gender tengligiga erishish borasida yangi tizim joriy qilinib, oilalar bilan ishlash mexanizmlari takomillashtirib borilmoqda. Shu jumladan, oilaviy munosabatlarni tartibga solishda dispozitiv mexanizmlardan foydalanish va bu boradagi amaliyotni oʻrganish ham muhim sanaladi. Xususan, oilaviy-huquqiy shartnoma tushunchasi, mazmuni hamda turlariga oid masalalar nazariya va amaliyotda oʻz yechimini kutib turgan muammolardan hisoblanadi. Oilaviy-huquqiy shartnoma bilan bogʻliq ilmiy adabiyotlarda nikoh shartnomasi va alimentlar toʻgʻrisidagi kelishuvga koʻproq urgʻu berilganligi, fuqarolik huquqiy shartnoma yoki mustaqil shartnoma turi ekanligi borasidagi bahslar, uning yuridik tabiati, turlari, tasnifiga oid oʻrganishlar kamligi kuzatiladi. Maqolada oilaviy-huquqiy shartnoma tushunchasi, “shartnoma” va “kelishuv” tushunchalarining tahlili, oilaviy-huquqiy shartnoma turlari hamda ularni tasniflash bilan bogʻliq yondashuvlar bayon qilinadi. Muallif tomonidan oilaviy huquqiy shartnomalarning oʻziga xos jihatlari keltirilib, shartnomaning fuqarolik huquqiy shartnomadan farqi tahlil qilinadi.
Iqtiboslar
1. Kokova D.A. Soderzhaniye semeynykh pravootnosheniy [The content of family-legal relations]. Moscow, 2017, 173 p.
2. Mukanova M.J. Arutyunyan Ye. Dogovory i soglasheniya v semeynom prave [Contracts and agreements in family law]. Bulletin of Karaganda University, 2009. Available at: https://articlekz.com/article/14322/.
3. Aleksandrov I.F. Pravovoye regulirovaniye semeynykh otnosheniy: sootnosheniye semeynogo i grazhdanskogo prava [Legal regulation of family relations: the ratio of family and civil law]. Abstract of PhD thesis. Samara, 2004, p. 7.
4. Koreskiy A.D. Teoretiko-pravovyye osnovy ucheniya o dogovore [Theoretical and legal foundations of the doctrine of the contract]. 2001, p. 41.
5. Oʻzbek tilining izohli lugʻati [Explanatory Dictionary of the Uzbek language]. P. 347.
6. Chem otlichaetsya dogovor ot soglasheniy [What is the difference between the agreement and the contract?]. Available at: https://thedb.ru/items/.
7. Yuridik atamalar qomusiy lugʻati [Encyclopedic Dictionary of legal terms]. Responsible ed.
Kh.R. Rakhmonkulov, Literary ed. B.A. Eshpulatov. Tashkent, Sharq Publ., 2003, 370 p.
8. Chashkova S.Yu. Sistema dogovornykh obyazatel’stv v rossiyskom semeynom prave [The system of contractual obligations in Russian family law]. 2004.
9. Mukanova M.J. Dogovor kak sposob regulirovaniya semeynykh otnosheniy [Contract as a way of regulating family relations]. Available at: http://www.rusnauka.com/5_NITSB_2009/Pravo/41395.doc/.
10. Gavrilov A.M. Dogovornoye regulirovaniye semeynykh otnosheniy kak sfera vzaimodeystviya semeynogo prava s inymi pravovymi otraslyami [Contractual regulation of family relations as a sphere of the interaction of family law with other legal branches]. Actual problems of economics and law, 2011, no. 2, pp. 168–171.
11. Yeliseeva G.V. Pravovyye osnovy regulirovaniya semeynykh otnosheniy v Rossiyskoy Federetsii [Legal bases of regulation of family relations in the Russian Federation]. Bulletin of the Siberian Institute of Business and Information Technologies, 2014, no. 3 (11), p. 42.
12. Kudryavtseva L.V., Mosnaya Ye.I. Problema sootnosheniya grazhdanskogo i semeynogo prava [The problem of the correlation of civil and family law]. Agrarian and land law, 2021, no. 3 (195), p. 68.
13. Kravchenko Ye.P. Pravovoye regulirovaniye dogovornykh otnosheniy v semeynom prave [Legal regulation of contractual relations in family law.] Actual problems of jurisprudence in Russia and abroad. Proceedings of the International scientific and practical conference. Novosibirsk, 2015, no. 2. Available at: https://izron.ru/articles/aktualnye-problemy-yurisprudentsii-v-rossii-i-za ubezhom-sbornik-nauchnykh-trudov-po-itogam-mezhdun/.
14. Nekrasova Ye.V. Dogovornoye regulirovaniye semeynykh otnosheniy: problemy sub’’ektnogo sostava [Contractual regulation of family relations: problems of the subject composition]. Bulletin of the Saratov State Law Academy, 2018, no. 1 (120), p. 157.
15. Nizamiyeva O.N. K voprosu o perspektivakh razvitiya dogovornogo regulirovaniya semeynykh otnosheniy [To the question of the prospects for the development of contractual regulation of family relations]. Uchenyye zapiski Kazanskogo universiteta – Academic notes of Kazan Universitety, 2011,
pp. 100–106.
16. Nizamiyeva O.N. Dogovornoye regulirovaniye imushchestvennykh otnosheniy v sem’e [Contractual regulation of property relations in the family]. Kazan, Taglimat Publ. House of
the Institute of Economics, Management and Law, 2005, p. 75
17. Lushnikov A.M., Lushnikova M.V., Tarusina N.N. Dogovory v sfere sem’i, truda i sotsial’nogo obespecheniya (tsivilisticheskoye issledovaniye) [Contracts in the sphere of family, labor and social security (civil research)]. Yaroslavl, 2008, pp. 35–40.
18. Otaxoʻjayev F.M. Oʻzbekiston Respublikasi nikoh toʻgʻrisidagi qonunlarining rivojlanishi va ularni takomillashtirish muammolari [Problems of development and improvement of marriage laws of the Republic of Uzbekistan]. Tashkent, 2000, pp. 136–137.
19. Vikharev A.A. O klassifikatsii dogovorov (soglasheniy) v semeynom prave Rossii [On the classification of contracts (agreements ) in the family law of Russia]. Pravoporyadok: istoriya, teoriya, praktika – Law and order: history, theory, practice, 2020, no. 2 (25), pp. 113–120.

