KONSTITUTSIONALIZMNING PAYDO BO‘LISHI VA UNING RIVOJLANISH ASOSLARI
Kalit so‘zlar:
konstitutsionalizm, xalqaro hamjamiyat, tarixiy tajriba, aralash boshqaruv, ommaviy kelishuvAnnotatsiya
Ushbu maqolada konstitutsionalizmning nazariyalari va tushunchalari, shuningdek, butun dunyodagi konstitutsiyaviy boshqaruvning xususiyatlari hamda amaliyoti ilmiy nazariy jihatdan ko‘rib chiqiladi. Shuningdek, jahon mamlakatlarining hozirgi demokratik erkinliklarga erishish bosqichigacha bo‘lgan tarixiy jarayonda konstitutsionalizmning tutgan o‘rni, uning davlat hokimiyatining tashkil etilishidagi tayanch tushuncha bo‘lgani tadqiq etiladi. Hozirgi globallashgan dunyoda davlat va huquqning tashkil etilishi masalalari nuqtayi nazaridan konstitutsionalizm har qanday rivojlangan mamlakatlarning poydevori va asosi ekanini tushunib olishimiz mumkin. Maqolada konstitutsionalizm insoniyatning tadrijiy rivojlanishida g‘oyatda katta rol o‘ynagani, hozirgi insonning asosiy huquq va erkinliklari paydo bo‘lishida uning tutgan o‘rni tayanch tushunchalar va antik davr faylasuflarining yondashuvlari asosida ochib berilgan. Bugungi kunning eng dolzarb muammolaridan biri bo‘lgan davlat va huquqning vujudga kelishidagi konstitutsionalizm an’analari va uning bu jarayonda asosiy tushuncha ekanligi asoslab beriladi. Shuningdek, insoniyat paydo bo‘lganidan to hozirgi kunga qadar u orzu qilgan demokratik jamiyatga o‘tishda konstitutsionalizm va shunga o‘xshash nazariyalar nisbati solishtirilib, ilmiy jihatdan o‘rganib chiqilgan. Maqolada shaxs, davlat, jamiyat tushunchalari va ularning konstitutsiya hamda qonun oldidagi huquq va majburiyatlari negizida bu uchta subyektning eng ideal formasi – konstitutsionalizmning asosini tashkil etishi mavjud nazariyalar va metodlar orqali tahlil etiladi.
Iqtiboslar
1. Don E. Fehrenbacher, Constitutions and Constitutionalism in the Slaveholding South. University of Georgia Press publ., 1989. p. 1.
2. Dinan John J. The American State Constitutional Tradition. Press of Kansas publ., 2006.
3. Levy L. Encyclopedia of the American Constitution. Gerhard Casper, Constitutionalism, 1986, vol. 2, p. 473.
4. Scott G. Controlling the State: Constitutionalism from Ancient Athens to Today. Harvard University Press, 1999, p. 4.
5. English translation of Magna Carta. The British Library, 2019.
6. Hamilton W.H. “Constitutionalism”. Edwin R.A. Seligman, et al. (eds). Encyclopedia of the Social Sciences. New York, Macmillan publ., 1931, p. 255.
7. Stanford Encyclopedia of Philosophy. “Constitutionalism”. 2001.
8. Gebeye. A Theory of African Constitutionalism. Oxford University Press, 2021.
9. Möller K. The Global Model of Constitutional Rights. Oxford University Press, 2012.
10. Sandefur T. Constitutionalism. Hamowy, Ronald (ed.). The Encyclopedia of Libertarianism. Thousand Oaks, CA: SAGE; Cato Institute publ., 2008, pp. 100–103. doi: 10.4135/9781412965811.n65.
11. The Social and Political Foundations of Constitutions Foundation for Law, Justice and Society programme.
12. Sempill J. The Rule of Law and the Rule of Men: History, Legacy, Obscurity. Hague Journal on the Rule of Law, 12 vol. (3), pp. 511–540. doi:10.1007/s40803-020-00149-9. S2CID 256425870.
13. Snowiss S. Judicial Review and the Law of the Constitution. Yale University Press, 1990, pp. 41–42.
14. Hallam H. The Constitutional History of England, vol. 1, p. 441.
15. Madison J. His remarks introducing the Bill of Rights, 8 June 1789, Annals, 2009, no. 1, pp. 424–450.

