AXBOROT TEXNOLOGIYALARIDAN FOYDALANIB SODIR ETILGAN FIRIBGARLIK JINOYATIDA ISBOTLASH PREDMETINING KRIMINALISTIK JIHATLARI

Mualliflar

Kalit so‘zlar:

axborot texnologiyalari, firibgarlik, kriminalistika, isbotlash predmeti, raqamli izlar, tergov, kiberjinoyat, jinoyat-protsessual qonunchiligi

Annotatsiya

Mazkur maqolada axborot texnologiyalaridan foydalanib sodir etilgan firibgarlik jinoyatlarini tergov qilishda isbotlash predmetiga kiruvchi va aniqlanishi lozim bo‘lgan holatlar tizimi tahlil qilindi. Jinoyatchilik tendensiyasining keskin oshishi hamda tergov amaliyotida yuzaga kelayotgan kriminalistik muammolar ushbu yo‘nalishdagi tadqiqotlarning dolzarbligini yaqqol namoyon etadi. Ilmiy tadqiqotimizda Oʻzbekiston Respublikasi Jinoyat-protsessual kodeksining 82- va 83-moddalarida belgilangan umumiy holatlarni xorijiy mutaxassislarning kriminalistik nazariy yondashuvlari, shuningdek, xalqaro huquqiy hujjatlar (Budapesht konvensiyasi, FATF tavsiyalari) asosida tizimlashtirib yoritdik va jinoyatchi shaxsini aniqlashda IP-manzil, MAC-manzil va qurilma identifikatorlarning ahamiyati, raqamli izlarning yaxlitligini ta’minlash zarurati asoslab berildi. Jinoyatning sodir etish usuli, qurol va vositalari, ushbu jinoyat sodir etilishiga olib kelgan holatlarni aniqlash bo‘yicha amaliy hamda nazariy tavsiyalar ko‘rib chiqildi. Muhokama qismida Oʻzbekiston qonunchiligida ushbu turdagi jinoyat uchun alohida malakalashtiruvchi belgining yo‘qligi ko‘rib chiqildi. Maqolada mazkur holatlarni kompleks va o‘zaro bog‘liq holda aniqlash tergov samaradorligini oshirishning asosiy sharti ekanligi asoslantirildi hamda qonunchilikni takomillashtirish yuzasidan takliflar ilgari surildi.

Iqtiboslar

Belkin, R. S. (1997). Kurs kriminalistiki [Course of forensics]. Yurist.

Casey, E. (2011). Digital evidence and computer crime: Forensic science, computers and the internet (3rd ed.). Academic Press.

Council of Europe. (2001). Convention on cybercrime (Budapest Convention) (ETS No. 185). https://rm.coe.int/1680081561

Europol. (2021). Internet organised crime threat assessment (IOCTA) 2021. Europol Publications Office.

Financial Action Task Force. (2020). International standards on combating money laundering: The FATF recommendations. FATF/OECD.

Gavrilin, Yu. V. (2003). Rassledovanie prestupleniy v sfere kompyuternoy informatsii [Investigation of crimes in the field of computer information]. The Book World.

Khan, A. A., Shaikh, A. A., Laghari, A. A., Dootio, M. A., Rind, M. M., & Awan, S. A. (2022). Digital forensics and cyber forensics investigation: Security challenges, limitations, open issues, and future direction. International Journal of Electronic Security and Digital Forensics, 14(2), 124–150. https://doi.org/10.1504/IJESDF.2022.121174

Lakbaev, K. S., Rysmagambetova, G. M., Umetov, A. U., & Sysoev, A. K. (2020). The crimes in the field of high technology: Concept, problems and methods of counteraction in Kazakhstan. International Journal of Electronic Security and Digital Forensics, 12(4), 412–423.

Mirza, M. M., Ozer, A., & Karabiyik, U. (2022). Mobile cyber forensic investigations of Web3 wallets on Android and iOS. Applied Sciences, 12(21). https://doi.org/10.3390/app122111180

Nikkel, B. (2020). Fintech forensics: Criminal investigation and digital evidence in financial technologies. Forensic Science International: Digital Investigation, 33, 200908. https://doi.org/10.1016/j.fsidi.2020.200908

Obraztsov, V. A. (Ed.). (1995). Kriminalistika: uchebnik dlya vuzov [Forensics: Textbook for universities]. Yurist.

President of the Republic of Uzbekistan. (2020, October 5). On approval of the Strategy “Digital Uzbekistan-2030” and measures for its effective implementation (Decree No. DP-6079). Lex.uz. https://lex.uz/docs/-5030957

Republic of Uzbekistan. (1994a). Criminal Code of the Republic of Uzbekistan. Lex.uz. https://lex.uz/docs/-111453

Republic of Uzbekistan. (1994b). Criminal Procedure Code of the Republic of Uzbekistan. Lex.uz. https://lex.uz/docs/-111460

Shurukhnov, N. G. (2004). Kriminalistika [Forensics]. Yurist.

Yuklab Olishlar

Nashr qilingan

2026-10-30

Qanday Iqtibos Keltirish

AXBOROT TEXNOLOGIYALARIDAN FOYDALANIB SODIR ETILGAN FIRIBGARLIK JINOYATIDA ISBOTLASH PREDMETINING KRIMINALISTIK JIHATLARI. (2026). YURISPRUDENSIYA, 6(5), 123-129. https://yurisprudensiya.tsul.uz/index.php/yurisprudensiya/article/view/813