VOYAGA YETMAGAN SHAXSNI G‘AYRIIJTIMOIY XATTI-HARAKATLARGA JALB QILGANLIK UCHUN JINOIY JAVOBGARLIK MASALALARI
Kalit so‘zlar:
voyaga yetmagan, shaxs, g‘ayriijtimoiy, xatti-harakatlar, jalb qilganlik, jinoyat, javobgarlik, jazo, iste’mol qilishda, fohishalikAnnotatsiya
Mazkur maqolada voyaga yetmagan shaxsni g‘ayriijtimoiy xatti-harakatlarga jalb qilganlik uchun jinoiy javobgarlik masalalari o‘rganilgan hamda O‘zbekiston Respublikasi Jinoyat kodeksining 127-moddasida nazarda tutilgan voyaga yetmagan shaxsni spirtli ichimliklar iste’mol qilish, giyohvandlik vositalari va ularning analoglari yoki psixotrop hisoblanmagan, lekin kishining aql-idrokiga ta’sir qiladigan vosita va moddalarni iste’mol qilish hamda jinoyat sodir etishga jalb qilish kabi og‘irlashtiruvchi holatlar tahlil etilgan. Shuningdek, maqolada voyaga yetmagan shaxsni g‘ayriijtimoiy xatti-harakatlarga jalb etish o‘ziga xos qiziqtirish (aldash, ishonchni suiiste’mol qilish); jismoniy zo‘rlik ishlatish; qo‘rqitish, ya’ni ruhiy zo‘rlik ishlatish (majburlash); g‘araz niyatlarni uyg‘otish (o‘ch olish, hasad qilish, rashk qilish) kabi usullar orqali amalga oshirilishi mumkinligi olimlar fikrlari asosida tahlil etilgan. Maqolada O‘zbekiston Respublikasining “Voyaga yetmaganlar o‘rtasida nazoratsizlik va huquqbuzarliklarning profilaktikasi to‘g‘risida”gi qonuni ham o‘rganilib, mazkur qonunga asosan, voyaga yetmaganlar nazoratsizligi va qarovsizligi ham mazkur jinoyatni sodir etishga omil bo‘lishi ta’kidlangan. Mazkur masala yuzasidan jinoyat qonunchiligini takomillashtirish bo‘yicha tegishli taklif va tavsiyalar berilgan.
Iqtiboslar
1. Rustamboyev M.H. O‘zbekiston Respublikasi jinoyat huquqi kursi [Course of criminal law of the Republic of Uzbekistan]. Vol. 3. 2nd ed., suppl. and revised. Tashkent, Military-technical institute of the National Guard of the Republic of Uzbekistan, 2018, p. 208.
2. Rustamboyev M.H. Jinoyat kodeksiga sharhlar [Comments on the Criminal Code]. Special part. Tashkent, Adolat Publ., 2016, pp. 122–123.
3. Аhrorov B. Voyaga yetmaganlarni jinoiy faoliyatga jalb qilishning oldini olish va jinoiy-huquqiy kurash choralari [Prevention of involvement of minors in criminal activity and measures of criminal-legal struggle]. Qonun himoyasida – Under the Protection of the Law, 2001, no. 1, p. 22.
4. Аhrorov B., Аbdullayeva Ya. Voyaga yetmaganlarni jinoiy faoliyatga jalb qilishning oldini olish va jinoiy-huquqiy kurash choralari [Prevention of involvement of minors in criminal activity and measures of criminal-legal struggle]. Qonun himoyasida – Under the Protection of the Law, 2001, no. 3, pp. 24–25.
5. The UN Standard Minimum Rules for the Administration of Juvenile Justice (the Beijing Rules), adopted by the UN General Assembly on 10 December 1985. Adopted by the General Assembly of OON 1985, December 10.
6. Vedernikova O. Yuvenal’naya yustitsiya: opyt i perspektivy [Juvenile justice: experience and prospects]. Russian Justice, 2000, no. 7, p. 51.
7. Аltiyev R.S. Firibgarlikning jinoyat-huquqiy va kriminologik jihatlari [Criminal-legal and criminological aspects of fraud]. PhD thesis. Tashkent, TSUL, 2020, p. 11.
8. Zokirova O.G‘. Firibgarlik uchun jinoiy javobgarlik [Criminal liability for fraud]. Tashkent, TSIL Publ., 2007, p. 22.
9. Abdurasulova K.R. Otvetstvennost’ za moshennichestvo v Respublike Uzbekistan [(Responsibility for fraud in the Republic of Uzbekistan]. Abstract of PhD thesis. Tashkent, 1994, p. 26.
10. Payzullayev Q.P. Zo‘rlik ishlatib sodir etiladigan jinoyatlar [Crimes committed using violence]. Tashkent, TSIL Publ., 2008, p. 14.
11. Rustamboyev M.H. O‘zbekiston Respublikasi jinoyat huquqi kursi [Course of criminal law of the Republic of Uzbekistan]. Vol. I. The doctrine of crime. 2nd ed., suppl. and revised. Tashkent, Military-technical institute of the National Guard of the Republic of Uzbekistan, 2018, p. 437.
12. Niyozova S.S.. Shaxsga qarshi zo‘rlik ishlatib sodir etiladigan jinoyatlar viktimologik profilaktikasini tadqiq qilish bo‘yicha ilmiy yondashuvlar [Scientific approaches to the research of victimological prevention of crimes against the person]. Review of Law Sciences, no. 4, pp. 82–86.
13. Niyozova S.S. Strong Emotional Arousal (Effect) As A Criminal Law Norm. The American Journal of Political Science Law and Criminology, 2021, March 31, pp. 96–102. DOI: 10.37547/tajpslc/Volume 03 Issue p. 03-15. ISSN – 2693-0803.
14. Niyozova S.S. Reasons for Suicide and the Issue of Responsibility. International Journal of Pharmaceutical Research, 2020, December, vol. 12, suppl. iss. 3, p. 528.
15. Rustamboyev M.H. O‘zbekiston Respublikasi Jinoyat kodeksiga sharhlar [Comments on the Criminal Code of the Republic of Uzbekistan]. General part. Tashkent, Adolat Publ., 2016, p. 288.
16. Mazukov S.KH. Ugolovno-pravovaya zashchita lichnosti ot ugrozy ubiystvom [Criminal legal protection of the individual from death threats]. Abstract of PhD thesis. Rostov-Don, 1997, p. 31.
17. New Criminal Code of the Republic of Azerbaijan. Baku, Digesta Publ., 2020.
18. Criminal Code of the Republic of Armenia. Yerevan. Official ed. 2019.
19. Ugolovnyy kodeks Respubliki Kazakhstan – obshchaya kharakteristika (v sravnenii s UK Kazakhskoy SSR) [Criminal Code of the Republic of Kazakhstan - general characteristics (in comparison with the Criminal Code of the Kazakh SSR]. Almaty, Baspa Publ., 2019.
20. Criminal Code of the Republic of Kyrgyzstan. Official ed. Bishkek, 2019.
21. Criminal Code of the Republic of Moldova. St. Petersburg, Legal Center Press, 2019.
22. Criminal Code of the Republic of Belarus. 1999, June 1. Approved by the Soviet Republic on 1999, June 24. Minsk, Amalfeya Publ., 2018.
23. Criminal Code of the Russian Federation. Official ed. Moscow, 2019.
24. Niyozova S.S. Prevention of Crime in the Family and the Role of Victimology in the Republic of Uzbekistan. International Journal of Advanced Science and Technology, 2020, vol. 29, no. 3, pp. 39–62.

