YURIDIK SHAXSLARNING JINOIY VA MAʼMURIY JAVOBGARLIGI
Kalit so‘zlar:
javobgarlik, jismoniy shaxs, yuridik shaxs, ma’muriy javobgarlik, jinoiy javobgarlik, xorijiy tajribaAnnotatsiya
Ushbu maqolada yuridik shaxslarning jinoiy va ma’muriy javobgarligi masalalari tahlil qilingan bo‘lib, amaldagi qonunchilikda jinoyat va maʼmuriy huquqbuzarlik uchun faqatgina jismoniy shaxslarning javobgarligi belgilangan. Bu esa, oʻz navbatida, yuridik shaxslarning boshqaruv organlari va mansabdor shaxslari tomonidan yuridik shaxsning manfaati va foydasini koʻzlab sodir qilingan huquqbuzarliklar uchun yuridik shaxslarning oʻzini emas, balki bevosita ularning mansabdor shaxslarini maʼmuriy va jinoiy javobgarlikka tortishni nazarda tutadi. Mazkur holat huquqbuzarlikning sodir etilishidan amalda manfaatdor boʻlgan shaxslarga qarshi javobgarlik choralarini qoʻllashga va yuridik shaxslar faoliyatida huquqbuzarliklarning oldini olishga imkon bermaydi. Shu sababli huquqbuzarlikni sodir etishda jismoniy shaxslar bilan bir qatorda, yuridik shaxslarning javobgarligini ham belgilash zaruriyati namoyon boʻlmoqda. Bu esa bir qancha rivojlangan xorijiy davlatlar tajribasida qo‘llanib kelmoqda. Shu sababli maqolada mamlakatimizda ushbu yo‘nalishni takomillashtirish lozimligi asoslangan. Bundan tashqari, maqolada jismoniy va yuridik shaxslarning javobgarligi masalalariga doir bir qancha olimlarning qarashlari va xorijiy davlatlar qonunchiligi tahlil qilingan.
Iqtiboslar
1. Trunsevskiy Yu.V., Kurbanov R.A., Sirin A.M. et al. Protivodeystviye korrupsii v sfere biznesa [Combating corruption in business]. Eds. T.Ya. Khabrieva, O.S. Capinus; Institute of Legislation and Comparative Law under the Government of the Russian Federation. Moscow, Yurisprudensiya Publ., 2020, p. 54.
2. Sobirov M. Iqtisodiy jinoyatchilikning bozor iqtisodiyoti sharoitidagi ijtimoiy-kriminologik jihatlari [Socio-criminological aspects of economic crime in market economy conditions]. PhD thesis. 2002.
3. Banchuk O.A. Pravo ob administrativnykh pravonarusheniyakh: opyt stran Zapadnoy i Vostochnoy Yevropy, trebovaniya Yevropeyskogo Suda po pravam cheloveka i standarty Soveta Yevropy [The Law of Administrative Offenses: the experience of Western and Eastern European countries, the requirements of the European Court of Human Rights and the standards of the Council of Europe]. Analytical report. Available at: https://lprc.kz/wp-content/uploads/2020/05/Analiticheskij-doklad-%C2%ABPravo-ob-administrativnyh-pravonarusheniyah-opyt-stran-Zapadnoj-i-Vostochnoj-Evropy%C2%BB.pdf
4. Selina S.G. Otvetstvennost’ yuridicheskikh lits v proyekte novogo UK Rossiyskoy Federatsii [Liability of legal entities in the draft of the new Criminal Code of the Russian Federation]. Criminal Law: New Ideas. Moscow, 1994, p. 52.
5. Problemy implementatsii mezhdunarodnykh norm v oblasti protivodeystviya korruptsii v rossiyskoyye zakonodatelstvo [Problems of implementation of international norms in the field of combating corruption in Russian legislation]. Coll. of materials. Eds. O.S. Kapinus, A.V. Kudashkina; Academician General Prosecutor’s Office of Russia Federation. Moscow, 2011, vol. 2, p. 43.
6. Ugolovnoye pravo [Criminal law]. Eds. N.I. Vetrova, Yu.I. Lyapunova. Moscow, Yurisprudensiya Publ., 2001, p. 121.
7. Ugolovnoye pravo Rossiyskoy Federatsii [Criminal law of the Russian Federation]. General part. Ed. B.V. Zdravomyslova. 2nd ed., revised and suppl. Moscow, Yurist Publ., 2002, p. 196.
8. Mikheyev R.I., Korchagin A.G., Shevchenko A.S. Ugolovnaya otvetstvennost’ yuridicheskikh lits: za i protiv [Criminal liability of legal entities: pros and cons]. Vladivostok, Far Eastern University Publ., 1999, p. 16.
9. Law on Administrative Offences (OWiG). Unofficial table of contents OWiG. Date of completion: 24.05.1968. Available at: https://www.global-regulation.com/translation/germany/388738/law-on-administrative-offences.html
10. Code of the Russian Federation on Administrative Offenses, dated December 30, 2001,
No. 195-FZ, as amended on 2024, April 6. Article 2.1. Administrative offense. Available at: http://www.consultant.ru/document/cons_doc_LAW_34661/f214c94ac8d077460330dbe4ab3d6677b3635a79/
11. Code of the Republic of Kazakhstan on Administrative Offense, as amended and supplemented as on 2019, March 2. Available at: http://www.parliament.am/library/varchakaniravaxaxtum19/xazaxstan.pdf
12. United Nations Convention Against Corruption. United Nations. New York, p. 21. Available at: https://www.unodc.org/unodc/en/treaties/CAC/
13. Antikorruptsionnyye reformy v Uzbekistane [Anti-corruption reforms in Uzbekistan. 4th round of monitoring under the Istanbul Anti-Corruption Action Plan]. OECD, 2019, p. 229. Available at: https://www.oecd.org/corruption/acn/OECD-ACN-Uzbekistan-4th-Round_Monitoring-Report-2019-RUS.pdf/
14. Liability of the Legal Person (Entity). CoE/EU Eastern Partnership Programmatic Co-operation Framework (PCF). Available at: https://rm.coe.int/16806eebf2/
15. Leigh L.H. The Criminal Liability of Corporations and Other Groups: A Comparative View. Michigan Law Review, 1982, vol. 80, no. 7, pp. 1508–28. JSTOR. DOI: 10.2307/1288557/

