НИЗОЛАРНИ ҲАЛ ҚИЛИШНИНГ МУҚОБИЛ УСУЛЛАРИ ПАЙДО БЎЛИШИ ВА РИВОЖЛАНИШИ: МИЛЛИЙ ВА ХОРИЖИЙ ТАЖРИБА
Kalit so‘zlar:
низоларни ҳал қилишнинг муқобил усуллари, суд ва суддан ташқари низоларни ҳал қилиш, Америка Қўшма Штатлари қонунлари, Ягона воситачилик қонуни, жамоа, панчаят, оқсоқол, Бий институти, маҳалла, яраштириш комиссияси, воситачилик., Alternative Dispute Resolution, judicial and out-of-court dispute resolution, United States Code, The Uniform Mediation Act, community, panchayat, aksakals, biys institute, mahalla, conciliation commission, mediation.Annotatsiya
Мақола низоларни ҳал қилишнинг муқобил усуллари ва уларнинг хусусиятларига бағиш-
ланган. Суддан ташқари низоларни ҳал қилиш ёки низоларни ҳал қилишнинг муқобил механизмлари – НҲМ (низоларни муқобил ҳал қилиш) тизими кўплаб хорижий мамлакатларда анча йиллардан бери қўллаб келинади. НМҲ тушунчаси низоларни муқобил қилиш механизмларининг кенг кўламлилигини назарда тутади. Низоларни муқобил ҳал қилиш институти қадим замонлардан келиб чиққан. Тарихий ривожланишнинг муайян даврларида жамиятда низоларни ҳал қилишнинг турли шакллари пайдо бўлди. Улар зиддиятли вазиятни ҳал этувчи усуллар ва тартибларнинг бутун тизимини намойиш этди. Мақолада низоларни муқобил ҳал қилиш институтининг пайдо бўлиши ва ривожланиши хорижий давлатлар (АҚШ, Канада, Ҳиндистон, Германия, Италия, Испания, Қирғизистон, Қозоғистон) ва Ўзбекистон мисолида таҳлил қилинади. Низоларни муқобил ҳал қилиш бўйича махсус қонунлар, шунингдек, Америка Қўшма Штатларида муқобил низоларни ҳал қилиш тартибини ривожлантириш учун турли дастурлар борлиги келтириб ўтилади. Муаллиф Ўзбекистонда низоларни муқобил ҳал қилиш (маҳалла, ҳакамлик судлари, воситачилик)нинг қўлланилишини ўрганиб чиққан ҳамда унинг Ўзбекистон ва хорижий мамлакатларда ривожланишини таҳлил қилиб, ушбу институтнинг хусусиятларини қайд этган.
