RIVOJLANGAN SHARQ DAVLATLARINING ELEKTRON VALYUTA MUNOSABATLARINI HUQUQIY TARTIBGA SOLISH JARAYONI BOSQICHLARI VA QONUNCHILIK TIZIMI
Kalit so‘zlar:
elektron valyuta, bitcoin, WebMoney, kriptovalyuta, xalqaro to‘lov tizimlari, bank tizimi.Annotatsiya
Mazkur maqolada rivojlangan Sharq davlatlarining elektron valyuta munosabatlarini huquqiy tartibga solish jarayoni, bosqichlari va tartibi yoritilgan. Ma’lumki, respublikada milliy valyutani mustahkamlashda so‘mning xarid quvvatini oshirib borish va uning barqarorligini taʼminlash asosiy vazifa sanaladi. Rivojlangan Sharq davlatlarining elektron valyuta tizimi ularning porloq kelajagini ham ko‘rsatib o‘tadi. Albatta, elektron valyuta tizimini rivojlantirish yo‘lida bosqichma-bosqich harakat qilish lozim. Bunga bozorni raqobatdosh mahsulotlar bilan to‘ldirish va zarur ehtiyojlar hosil qilish orqali erishiladi. Bozorni isteʼmol tovarlari bilan to‘ldirishda milliy ishlab chiqarishni imkoni boricha kengaytirib borish hal qiluvchi ahamiyatga ega. Chunki shu orqali isteʼmol tovarlari sotishning umumiy hajmida milliy mahsulotlar hissasi oshirib boriladi. Ishimizning mаqsаdi hozirgi kunda mamlakatimiz va jаhоn аmаliyоtidа elektron valyuta bilan bog‘liq ijtimoiy munosabatlar, ularning huquqiy asoslarini tahlil qilish hamda xalqaro maydondagi elektron valyuta bozori xususiyаtlаri vа rivоjlаnish istiqbоllаrini аniqlаsh; elektron valyuta bozori va u orqali to‘lov jarayonini tаkоmillаshtirish bо‘yichа tаkliflаr ishlаb chiqishdan iborat. Ishning obyektini elektron valyuta va uni huquqiy tartibga solish bilan bog‘liq ijtimoiy munosabatlar tashkil etadi. Maqolada rivojlangan Sharq davlatlarining elektron valyuta munosabatlari tizimini davlatimizda joriy etish, O‘zbekiston Respublikasining xalqaro maydondagi nufuzini yanada mustahkamlash, xorijiy sarmoyador, tadbirkor va ishbilarmonlar bilan iqtisodiy integratsiya samaradorligini oshirish uchun o‘zimizda ham elektron valyuta munosabatlarini huquqiy tartibga solish, imtiyoz va preferensiyalar berishni takomillashtirish masalalariga ham to‘xtalib o‘tilgan. Mamlakatimizda elektron valyuta munosabatlari faoliyatini takomillashtirish, mavjud kamchiliklarni bartaraf etish yuzasidan taklif va tavsiyalar berilgan.
Iqtiboslar
1. Loi H. Essays on digital currency. OpenSIUC, 2016, 12 p. Available at: https://opensiuc.lib.siu.edu/dissertations/1179/.
2. Callen N.J. The technological, economic and regulatory challenges of digital currency| an exploratory analysis of federal judicial cases involving bitcoin. Thesis, Robert Morris University, 2018. Available at: http://pqdtopen.proquest.com/#viewpdf?dispub=10745672/.
3. Brodbeck S. Virtual money – A new form of privately issued money in the moneymarket. European School of Management, Paris, May. Businessweek, Virtual World, Real Money, 2007, May 1.
4. Vallance Ph.J Digital Control of Levitation. Thesis, Virginia Tech, 2001. Available at: http://hdl.handle.net/10919/33767/.
5. X.S. Hamroqulov. O‘zbekistonda milliy valyuta barqarorligini taʼminlash [Ensuring the stability of the national currency in Uzbekistan]. XXII century: Science and Education, 2018, no. 6.
6. Allan M.J. Digital Currency in the Digital Age. Portfolio Diversification Using Bitcoin and Litecoin. 2014, 32 p. Available at: http://scholarship.claremont.edu/cmc_theses/831/.
7. FHDYO organlarida blokcheyn tizimi qo‘llaniladi [Blockchain system is used in civil registry offices]. Available at: https://www.gazeta.uz/uz/2020/07/24/blockchain-registry/.
8. Teichmann F., Falker M.-Ch. Will Digital Currencies Replace Cash? Digital, Currency, Privacy and Surveillance. University of Leipzig, 2020, 22 p. Available at: https://ul.qucosa.de/id/qucosa%3A70813/.
9. Malkina M.Yu. Inflyatsionnyye protsessy i denezhno-kreditnoye regulirovaniye v Rossii i zarubezhom [Inflationary processes and monetary regulation in Russia and abroad]. Moscow, INFRA-M, 2012, p. 254.
10. Moiseyev S.R. Denezhno-kreditnaya politika: teoriya i politika [Monetary policy: theory and policy]. Moscow, Moscow Financial and Industrial Academy, 2011, p. 21.
11. U.O‘. Аzizov. O‘zbekiston iqtisodiyotining barqaror o‘sishini taʼminlashda monetar va fiskal dastaklar taʼsiri [The impact of monetary and fiscal support on sustainable economic growth in Uzbekistan]. Tashkent, Iqtisod-Moliya Publ., 2013, p. 15.
12. Namozov O., Sagdullayev S. Inflyatsionnoye targetirovaniye v monetarnoy politike stran s perekhodnoy ekonomikoy [Inflation targeting in the monetary policy of countries in transition]. Market, money and credit, 2003, April, pp. 35-39.
13. The role of central bank money in payment systems. CPSS Publications, 2003, August, no. 55.
14. Sales of virtual goods boom in US. BBC News, 2009, October. Available at: http://news.bbc.co.uk/2/hi/ technology/8320184.stm/.
15. Teoreticheskiye osnovy gosudarstvennogo regulirovaniya denezhnogo obrashcheniya [Theoretical foundations of state regulation of money circulation]. Available at: http://msd.com.ua/finansy-dengi-kredit-i-banki/regulirovanie-denezhnogoobrashheniya-kak-chast-denezhno- kreditnoj-politiki-gosudarstva/
16. McCoy M.E. A twitter-based prediction tool for digital currency. OpenSIUC, 2018. Available at: https://opensiuc.lib.siu.edu/theses/2302/.
17. Ye Sh., Zhou Sh. Central bank digital currencies: towards a Chinese approach: Design choices of digital currency electronic payment. Student Thesis, International Business School, Jönköping University, IHH, Business Administration, 2020. Available at: http://urn.kb.se/resolve?urn=urn:nbn:se:hj:diva-48662/.
18. Shkoda D. Bitcoin jako forma digitálních peněz [Bitcoin as a form of digital money]. MasterThesis, University of Economics in Prague, 2014. Available at: http://www.nusl.cz/ntk/nusl-198623/.
19. Kozlik P. Exploring digital currencies: Designing a peer-to-peer exchange with use of Blockchain. Student thesis, Malmö University, Faculty of Culture and Society (KS), 2015. Available at: http://urn.kb.se/resolve?urn=urn:nbn:se:mau:diva-22275/

