MUALLIFLIK HUQUQLARINI JAMOAVIY BOSHQARISHNING HIMOYA QILISH OBYEKTI: SUN’IY INTELLEKT VA MUALLIFLIK HUQUQI O‘RTASIDAGI MUAMMOLAR

Mualliflar

Kalit so‘zlar:

mualliflik huquqi, huquq egalari, sun’iy intellekt, mualliflik shartnomalari, mualliflik haqi, jamoaviy boshqarish, adabiy, badiiy va san’at asarlari, asl nusxalar, asarlardan foydalanish, ijro etish, nashr etish, to‘lovlarni yig‘ish, to‘lovlarni tarqatish, to‘lovlarni to‘lash, kengaytirilgan jamoaviy boshqarish

Annotatsiya

Mavzu doirasida yangi, yuqori texnologiyali sohalarda nafaqat mualliflar – mualliflar jamiyati aʼzolari, balki boshqa barcha mualliflar, shu jumladan, nomaʼlum mualliflarga nisbatan ham amalga oshiriladigan butunlay boshqa turdagi jamoaviy boshqaruvga ehtiyoj borligi va uning ahamiyati yoritib berilgan. Shuningdek, mavzuning asosiy obyekti sifatida mantiqiy va ijodiy funksiyalarni bajaradigan sun’iy intellekt tizimi haqida fikr-mulohazalar bildirilgan. Sun’iy intellekt hozirgi axborot asrida juda dolzarb bo‘lib, uning yordamida insoniyat ilm-fanda yangi imkoniyatlar ochib, XXI asrning global muammolariga yechim topmoqda. Bundan tashqari, SI tibbiyot, taʼlim, energetika, qishloq xoʻjaligi, shaharsozlik va boshqa barcha sohalarda sifatli xizmat koʻrsatish imkoniyatini oshirmoqda. Shu bilan birga, mualliflik huquqi doirasida huquq egalari jamoaviy boshqaruv tashkilotlari tomonidan berilgan vakolatlar asosida o‘z nomidan asarlar (mualliflik va turdosh huquqlar obyektlari)dan foydalanadigan shaxslar bilan shartnomalar tuzishi, mualliflik huquqi egalariga to‘lovlarni yig‘ish, tarqatish va to‘lash masalalari ham atroflicha o‘rganilgan. Ushbu institutni takomillashtirish bilan bog‘liq ayrim dolzarb muammolar, mualliflik huquqini himoya qilishning xalqaro standartlari va milliy qonunchilikning qiyosiy-huquqiy tahlili, shuningdek, O‘zbekiston va boshqa mamlakatlar olimlarining fikrlariga eʼtibor qaratilgan. Mualliflik huquqini rivojlantirish uchun ilmiy va amaliy ahamiyatga ega bo‘lgan taklif hamda tavsiyalar ilgari surildi. 

Iqtiboslar

1. An act to amend and consolidate the acts respecting copyright. Available at: https://www.copyright.gov/history/1909act.pdf/.

2. Cf. Burrow-Giles Lithographic Co. v. Sarony. U.S. 53, 1884, p. 111.

3. Legal protection for all photographs was eventually made a part of the U.S. Copyright Act. U.S.C., 2012, para 106A, p. 17.

4. Computer Software Copyright Act, Pub. L. No. 96-517, para 117, 94 Stat. 3028, 1980, codified at 17 U.S.C., para 117, 1988.

6. World Intellectual Property Indicators. WIPO, 2019. Available at: https://www.wipo.int/publications/en/detSIls.jsp?id=4464/ (accessed 26.01.2021).

7. Feist Publications v. Rural Telephone Service Company, Inc., 499 U.S. 340. 1991.

8. Compendium of U.S. Copyright Office Practices. 306 The Human Authorship Requirement, Chapter 300. Available at: https://www.copyright.gov/comp3/chap300/ch300-copyrightable-authorship.pdf/ (accessed 26.01.2021).

9. Yakubov O. Significance and principles of the trips agreement in the legal system of world trade organization agreements. The Peerian Journal, 2022, vol. 9, pp. 65–69.

10. Zyatiskiy S. Problemy realizatsii avtorskikh i smezhnykh prav na kollektivnoy osnove v usloviyakh razvitiya novykh tekhnologiy [Problems of implementation of copyright and related rights on a collective basis in the context of the development of new technologies]. Moscow. 2003, pp. 27–38.

4. Gavrilov E.P. Pravo intellektual’noy sobstvennosti. Avtorskoe pravo i smezhnyye prava. XXI vek [Intellectual property right. Copyright and related rights. XXI century]. Moscow, Yurservitum, 2016, pp. 425–446.

5. Yakubov O. Trade organization agreements: the main principles of trips agreement. Conferencea. 2022, pp. 119–123.

6. Nasriev I.I. Muallifning shaxsiy huquqlarini himoyalash [Protection of the non-property rights]. Tashkent, Mehnat Publ., 2003, pp. 45–57.

7. Yakubova I.B. Oʻzbekistonda mualliflik huquqi boʻyicha mulkiy huquqlarni jamoaviy boshqaruv tashkilotlarining vujudga kelishi va rivojlanishi [Emergence and development of organizations of collective management of copyright property rights in Uzbekistan]. Jurisprudence, 2021, no. 6, pp. 66–74.

10. Leanovich E.B. Problemy pravovogo regulirovaniya internet-otnosheniy s inostrannim elementom [Problems of legal regulation of Internet relations with a foreign element]. Available at: http://www.evolution.info/.

11. Yakubova I.B. Pravo na zhizn’ – neotyemlemaya chast’ lichnogo neimushestvennogo prava [The right to life is an integral part of a personal non-property right]. Issues of modern jurisprudence, 2016, no. 12 (62).

12. Xudayberdiyeva G.A. Turdosh huquqlarni fuqarolik-huquqiy himoya qilish muammolari [Problems of civil law protection of related rights]. Tashkent, 2006.

13. Yakubova I. Ponimaniye kollektivnogo upravleniya avtorskimi pravami v istoricheskom kontekste [Understanding Collective Copyright Management in a Historical Context]. Yurist Axborotnomasi – Legal Bulletin, 2020, no. 1 (6), pp. 76–80. Available at: https://www.yuristjournal.uz/index.php/lawyer-herald/article/view/144/119/.

14. Oqyulov O. Intellektual mulkning huquqiy maqomi [Legal status of intellectual property]. Tashkent, 2000, pp. 36–45.

15. Stanieri A., Zeleznikow J., Gawler M., Lewis B. A hybrid-neutral approach to automation of legal reasoning in the discretionary domain of family law in Australia. Artificial intelligence and law, 1999, no. 7 (2-3), pp. 127–132.

16. Brams S.J., Taylor A.D. Fair division from cake cutting to dispute resolution. Cambridge, Cambridge University Press. 1996, pp. 48–52.

17.Yakubova I., Yakubov A. Problems of copyright protection: plagiary and piracy on the Internet. Turkish Journal of Computer and Mathematics Education (TURCOMAT), 2021, vol. 12, no. 4, pp. 1132–1135. DOI: 10.17762/turcomat.v12i4.625/.

18. Vaynke V. Avtorskoye pravo: reglamentatsiya, osnovy, budushcheye [Copyright: regulations, fundamentals, future]. Moscow, Denmark, 1979, p. 97.

Yuklab Olishlar

Nashr qilingan

2026-02-18

Qanday Iqtibos Keltirish

MUALLIFLIK HUQUQLARINI JAMOAVIY BOSHQARISHNING HIMOYA QILISH OBYEKTI: SUN’IY INTELLEKT VA MUALLIFLIK HUQUQI O‘RTASIDAGI MUAMMOLAR. (2026). YURISPRUDENSIYA, 2(6), 46-55. https://yurisprudensiya.tsul.uz/index.php/yurisprudensiya/article/view/480