TERGOVGA QADAR TEKSHIRUV ISHTIROKCHILARI VA SUBYEKTLARINING HUQUQIY MAQOMI HAMDA VAKOLATLARI

Mualliflar

Kalit so‘zlar:

tergovga qadar tekshiruv, ayblanuvchi, gumonlanuvchi, jabrlanuvchi, fuqaroviy da’vogar, fuqaroviy javobgar, murojaat, arizachi, aniq boʻlmagan, advokat.

Annotatsiya

 Jinoyat-protsessual qonun hujjatlarida shaxsning maqomi uning jinoyat protsessi doirasidagi huquqiy holati va huquqlarini belgilaydi. Bunday huquqning mavjud emasligi jinoyat-protsessual harakatlar jarayonida shaxslarning huquq va manfaatlarini amalga oshirishni cheklaydi. Ushbu maqolada aynan tergovga qadar tekshiruvda ishtirok etuvchi shaxslarning huquqiy holati, qonun hujjatlaridagi kamchiliklar va tergovga qadar tekshiruv ishtirokchilarni aniqlashtirish holatlari yoritilgan. Chunki jinoyat protsessida jinoyatlarni tergov qilishning adolatliligi va samaradorligini taʼminlash uchun shaxslarning maqomlari oʻrtasidagi munosabatlar muhim ahamiyatga ega. Maqolada koʻrib chiqilayotgan mavzu boʻyicha nazariy, qonunchilik va amaliy jihatlar tahlil qilingan. Oʻzbekiston Respublikasi Jinoyat-protsessual kodeksining II boʻlimi (Jinoyat protsessi ishtirokchilari) va tergovga qadar tekshiruvlarni amalga oshiruvchi organlar hamda ularning vakolatlari qoidalarini tizimli tahlil qilish asosida tergovga qadar tekshiruvning maxsus ishtirokchilarini alohida huquqiy tartibga solish ehtiyoji borligi aniqlangan. Jinoyat-protsessual huquqiy munosabatlarda ishtirok etayotganda shaxsning haqiqiy mavqeyini baholash zarur, degan xulosaga kelinmoqda. Muallif, shuningdek, jinoyat-protsessual qonunchiligida normalar yoʻqligi sababli tergovga qadar tekshiruv ishtirokchilarining huquq va erkinliklarini, ish yuritish jarayonida taraflarning himoyasini taʼminlashga eʼtibor qaratadi, sababi himoyaga bo‘lgan huquq jinoiy protsess ishtirokchilarining eng muhim huquqi hisoblanadi. 

Iqtiboslar

1. Speech by President Shavkat Mirziyoyev at a ceremonial meeting dedicated to the 28th anniversary of state independence of the Republic of Uzbekistan. Available at: https://president.uz/ru/lists/view/2846

2. Festive congratulations from the President of Uzbekistan Shavkat Mirziyoyev on the occasion of Constitution Day. Available at: https://president.uz/ru/lists/view/6917

3. Democratization of legislation and law enforcement practice in criminal and criminal procedural spheres experience of Uzbekistan. Available at: https://www.undp.org/ru/uzbekistan/news-demokratizatsiya-zakonodatel’stva-i-pravoprimenitel’noy-praktiki-v-ugolovnoy-i-ugolovno-protsessual’noy-sferakh-opyt-Uzbekistana

4. Galkin B.A. Sovetskiy ugolovno-protsessual’nyy zakon [Soviet criminal procedure law]. Moscow, 1962, p. 92.

5. Strogovich M.S. Kurs sovetskogo ugolovnogo protsessa [Course of Soviet criminal procedure]. Moscow, Nauka Publ., 1968, vol. 1, pp. 111, 205.

6. Sminov A.V., Klinovskiy K.B. Ugolovnyy protsess [Criminal process]. 7th ed. Moscow, Norma Publ., 2019, p.119.

7. Kaufman I.R. Criminal Procedure in England and the United States: Comparisons in Initiating Prosecutions. Fordham L. Rev., 1980, no. 26, p. 49.

8. Criminal Procedure. A Worldwide Study. 2nd ed. Ed. C.M. Bradley. Durham, North Carolina, 2007, pp. 286–288.

9. Litvishko P.A., Volevodz A.G. Stadiya nachala dosudebnogo proizvodstva [The stage of the beginning of pre-trial proceedings under the legislation of some European countries]. Criminologist Library, 2014, no. 1, pp. 134–136.

10. Grishina Ye.P. Vozbuzhdeniye ugolovnogo dela – model’ obnovlennaya, problemy prezhniye [Initiation of a criminal case - an updated model, the same problems]. Russian Justice, 2014, no. 10,

p. 39.

11. Amel’kov N.S. Okazaniye kvalifitsirovannoy yuridicheskoy pomoshchi zayavitelyu v ugolovnom sudoproizvodstve [Providing qualified legal assistance to the applicant in criminal proceedings]. Abstract of PhD thesis. Moscow, 2014, pp. 9–10.

12. Makarenko M.A. Pravosub”yektnost’ organov prokuratury po zashchite prav lichnosti v dosudebnykh stadiyakh ugolovnogo sudoproizvodstva [Legal personality of the prosecutor’s office for the protection of individual rights in the pre-trial stages of criminal proceedings]. Monograph. Khabarovsk, 2014, p. 55.

13. Generalova A.S. K voprosu protsessual’nogo statusa litsa, postradavshego ot prestupleniya, na stadii vozbuzhdeniya ugolovnogo dela [On the issue of the procedural status of a person who has suffered from a crime at the stage of initiating a criminal case]. Lawyer’s Practice, 2013, no. 4, p. 13.

14. Markovicheva Ye.V., Vasyukov V.F. Problemnyye voprosy vozbuzhdeniya ugolovnykh del na sovremennom etape [Problematic issues of initiating criminal cases at the present stage]. Monograph. Moscow, Prospekt Publ., 2016, p. 32.

15. Khidoyatov B. Optimizatsiya pervonachal’noy stadii ugolovnogo sudoproizvodstva [Optimization of the initial stage of criminal proceedings]. Society and Innovations, 2022, spec. iss.,

no. 1, p. 71. Available at: http://www.sinscience.uzindex.phpsocinovarticleview16181823/

16. Soltakovich A.V. Pravo podozrevayemogo na zashchitu v ugolovnom protsesse Respubliki Belarus’ [The right of a suspect to defense in criminal proceedings of the Republic of Belarus]. PhD thesis. 12.00.09. Minsk, 1992, p. 61.

17. Larin A.M. Zashchita prav cheloveka i grazhdanina v ugolovnom sudoproizvodstve [Protection of human and citizen rights in criminal proceedings]. Constitution of the Russian Federation and improvement of mechanisms for the protection of human rights: Digest of articles. RAS, Institute of State and Law; ed. E.A. Lukasheva. Moscow, 1994, p. 58.

18. Makarova Z.V. Zashchita v rossiyskom ugolovnom protsesse: ponyatiye, vidy, predmet i predely [Defense in Russian criminal proceedings: concept, types, subject and limits]. News of Universities. Jurisprudence, 2000, no. 8, p. 219.

19. Ponarin V.Ya. Zashchita imushchestvennykh prav lichnosti v ugolovnom protsesse Rossii [Protection of personal property rights in criminal proceedings in Russia]. Voronezh, Voronezh Publ., University, 1994, pp. 14–15.

20. Stetsovskiy Yu.I., Larin A.M. Konstitutsionnyy printsip obespecheniya obvinyayemomu prava na zashchitu [The constitutional principle of ensuring the accused the right to defense]. Moscow, Nauka Publ., 1988, p. 13.

21. Alekseyev S.S. Mekhanizm pravovogo regulirovaniya v sovetskom gosudarstve [The mechanism of legal regulation in the Soviet state]. Moscow, Yuridicheskaya literature, 1966, p. 143.

22. Golovko A.A. Kontseptsiya prav cheloveka v Konstitutsii Respubliki Belarus’ [The concept of human rights in the Constitution of the Republic of Belarus]. Law and Democracy: Interuniversity: Collection of Scientific Papers. Belarusian State University; ed. V.M. Khomich. Minsk, 1998, iss. 9, p. 93.

Yuklab Olishlar

Nashr qilingan

2024-05-17

Qanday Iqtibos Keltirish

TERGOVGA QADAR TEKSHIRUV ISHTIROKCHILARI VA SUBYEKTLARINING HUQUQIY MAQOMI HAMDA VAKOLATLARI . (2024). YURISPRUDENSIYA, 4(2), 89-101. https://yurisprudensiya.tsul.uz/index.php/yurisprudensiya/article/view/617