JINOYAT HUQUQIDA IJTIMOIY XAVFLI HARAKAT TUSHUNCHASI, MOHIYATI VA UNING BELGILARI
Kalit so‘zlar:
jinoyat tarkibi, zaruriy belgi, ijtimoiy xavfli harakat, umumiy belgi, maxsus belgi, obyektiv qonuniyatlar, jinoyat-huquqiy ahamiyatiAnnotatsiya
Mazkur maqolada ijtimoiy xavfli harakat tushunchasi, uning tuzilishi va, belgilari atroflicha oʻrganilgan. Ijtimoiy xavfli harakatning jinoyat tarkibining zaruriy belgisi sifatida eʼtirof etilishi va u haqida jinoyat huquqi nazariyasi olimlari tomonidan bildirilgan fikrlar, qarashlar yoritilgan. Bundan tashqari, jinoyat huquqi nazariyasida mavjud konsepsiyalar asosida ijtimoiy xavfli harakatning ifodalanishi va ularning oʻziga xos xususiyatlari ketma-ket tavsiflab berilgan. Shu bilan birga, jinoyat tarkibining zaruriy belgisi boʻlgan ijtimoiy xavfli harakat tushunchasi ishlab chiqilishida zamonaviy jinoyat huquqi nazariyasining umumiy va maxsus belgilarining oʻziga xos ahamiyati bayon qilingan. Jumladan, ushbu maqolada tadqiq etishning mantiqiylik, tizimlilik, mantiqiy-yuridik, qiyosiy-huquqiy metodlaridan keng foydalanilgan. Deduksiya metodi asosida jinoyat tarkibining zaruriy belgisi boʻlgan ijtimoiy xavfli harakatning tabiati, tuzilishi va belgilari tadqiq etilgan hamda u toʻgʻrisidagi jinoyat huquqida mavjud nazariy-ilmiy qarashlar oʻz aksini topgan. Shuningdek, asosiy eʼtibor jinoyat tarkibining zaruriy belgisi boʻlgan ijtimoiy xavfli harakat tushunchasi, tabiati, belgilari va tuzilishi, shu bilan birga, ijtimoiy xavfli harakatning oʻziga xos jinoyat-huquqiy ahamiyati hamda u bilan bogʻliq nazariy va amaliy muammolarga qaratilgan. Jinoyat huquqi doktrinasi va unda mavjud ilmiy tadqiqotlar tahlil etilib, bu borada asosli nazariy taklif va tavsiyalar ishlab chiqilgan.
Iqtiboslar
1. Jinoyat huquqi (Umumiy qism) [Criminal law. (General part)]. H. Ochilov (Ed.). Tashkent, Adolat Publ., 2020, p. 26.
2. Ugolovnoye pravo Rossiyskoy Federatsii. Obshaya chast' [Criminal law of the Russian Federation. General part]. B.V. Zdravomyslov (Ed.). Moscow, 1999, p. 130.
3. Ikramov Sh.T., Kabulov R., Otajonov A. et al. Jinoyat huquqi. Maxsus qism [Criminal law. Special part]. Sh.T. Ikramov (Ed.). Tashkent, Ministry of Internal Affairs Academy of the Republic of Uzbekistan, 2016, p. 26.
4. Kudryavtsev V.N. Ob"yektivnaya storona prestupleniya [The objective side of the crime]. Moscow, Yuridicheskaya literatura Publ., 1960, p. 71.
5. Kovalev M.I., Vaskov P.T. Prichinnaya svyaz' v ugolovnom prave [Causality in criminal law]. Moscow, 1958, pp. 40–41.
6. Traynin A.N. Obscheye ucheniye o sostave prestupleniya [General doctrine of the elements of a crime]. Moscow, 1957, pp. 135–136.
7. Rustambayev M.X. Oʻzbekiston Respublikasi jinoyat huquqi kursi. Jinoyat haqida taʼlimot [Course of criminal law of the Republic of Uzbekistan. Doctrine of crime]. Tashkent, Military-technical Institute of the National Guard of the Republic of Uzbekistan, 2018, vol. 1, p. 162.
8. Kuznetsova N.F Izbrannyye trudy [Selected works]. St. Petersburg, Yuricheskiy Tsenter Press Publ., 2003, pp. 36–37.
9. Usmonaliyev M., Bakunov P. Jinoyat huquqi. Umumiy qism [Criminal law. General part]. Tashkent, Nasaf Publ., 2010, p. 173.
10. Merkushev M.P. Voprosy prichinnoy svyazi v ugolovnom prave [Issues of causality in criminal law]. Issues of Criminal Law and Process, Minsk, 1958, p. 5.
11. Samoshenko I.S. O prichinenii vreda protivopravnym bezdeystviyem [On causing harm by unlawful inaction]. Moscow, Academic Notes VIUN, 1963, vol. 17, pp. 29–40.
12. Timeyko G.V. Ponyatiye i spetsificheskiye cherty prestupnogo bezdeystviya [Concept and specific features of criminal inaction]. Moscow, Proceedings of VYUZI, 1963, vol. 2, p. 136.
13. Gaukhman L.D. Kvalifikatsiya prestupleniy: zakon, teoriya, praktika [Qualification of crimes: law, theory, practice]. Moscow, YurInfoR Publ., 2001, p. 89.
14. Ibrohimov J.A. Terrorizm bilan bogʻliq jinoyatlarga qarshi kurashishning jinoyat-huquqiy va kriminologik jihatlari [Criminal-legal and criminological aspects of combating crimes related to terrorism]. Tashkent, 2020, p. 83.
15. Timeyko G.V. Obscheye ucheniye ob ob"yektivnoy storone prestupleniya [General doctrine about the objective side of crime]. Rostov University Publ., 1977, p. 39.
16. Materials of court archive of Andijan region. 2022. Case No. 1-1715-2202/108. Pp. 54, 173, 23, 42–43.
17. Durmanov N.D. Ponyatiye prestupleniya [The concept of crime]. M.D. Shargorodsky (Ed.). Moscow, Academy of Sciences Publ., 1948, p. 54.
18. Piontkovskiy А.А. Ucheniye o prestuplenii [The doctrine of crime]. Moscow, 1961, p. 173.
19. Volkov B.S. Problema voli i ugolovnaya otvetstvennost' [The problem of will and criminal liability]. A.I. Levshin (Ed.). Kazan, Kazan Publ., 1965, p. 23.
20. Nikiforov B.S. Ob"yekt prestupleniya po sovetskomu ugolovnomu pravu [Object of crime according to Soviet criminal law]. Moscow, 1956, p. 426.
21. Аrutyunov А. Ob"yektivnaya storona prestupleniya, sovershyonnogo v souchastii [The objective side of a crime committed in complicity]. Criminal Law, 2002, no. 2, p. 4.
22. Panov N.I. Sposob soversheniya prestupleniya i ugolovnaya otvetstvennost' [Method of committing a crime and criminal liability]. Kharkov, Vishcha shkola, 1982, p. 16.
