O‘ZBEKISTON RESPUBLIKASI BOSH VAZIRINING KONSTITUTSIYAVIY – HUQUQIY MAQOMI
Kalit so‘zlar:
Bosh vazir, ijro hokimiyati, konstitutsiyaviy huquq, Vazirlar MahkamasiAnnotatsiya
Mazkur maqolada davlat hokimiyati tizimida ijro etuvchi hokimiyatning, uning yadrosi hisoblangan hukumatning, shu bilan birga Bosh vazirning huquq va vakolatlarini, ularning mas’uliyatini kuchaytirish bo‘yicha bosqichma-bosqich amalga oshirilayotgan islohotlarning natijalari, bunda, mamlakatimizda 2002-yil 27-yanvarda bo‘lib o‘tgan referendum yakunlari natijasida 2003-yil 24-aprelda “O‘zbekiston Respublikasi Konstitutsiyasiga o‘zgartirish va qo‘shimchalar kiritish to‘g‘risida”gi Qonun bilan Konstitutsiyaning 98-moddasi yangi tahrirda qabul qilinishi orqali, shuningdek “O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi to‘g‘risida”gi Qonunning 2019-yil 10-dekabrda yangi tahrirda qabul qilinishi bilan hukumat faoliyatida Bosh vazirning huquqiy maqomi va shu bilan birga mas’uliyatini oshirish borasidagi islohotlar yangi bosqichga ko‘tarilganligi keltirib o‘tilgan. Shuningdek, amalga oshirilgan islohotlar natijasida mamlakatimiz ijro hokimiyati tizimiga bir qator o‘zgarishlar kiritilganligi, jumladan, Vazirlar Mahkamasi raisi lavozimi tugatilib, Bosh vazirning Vazirlar Mahkamasiga rahbarlik qilishi va uning faoliyati uchun shaxsan javob berishiga oid norma kiritilganligi, shu bilan birga, Bosh vazir nomzodini ko‘rib chiqish uchun kiritishda, maslahatlashuv institutining joriy etilganligi, hukumat faoliyati ustidan parlament nazorati institutlari, jumladan, ishonchsizlik votumi instituti joriy etilganligi va eng muhimi, Vazirlar Mahkamasi faoliyatida Bosh vazirning nufuzi sezilarli darajada ortganligi, amaldagi qonunchilikni tahlil etish orqali yoritib berilgan. Shu bilan birga, ijro etuvchi hokimiyat va hukumat faoliyatlarini tadqiq etgan milliy va xorijiy huquqshunos olimlarning fikrlari, rivojlangan xorijiy mamlakatlarda hukumat va ularning rahbarlari haqida ham qisqacha bayon etilgan.
Iqtiboslar
1. Husanov O.T. O‘zbekiston Respublikasining davlat hokimiyati vakillik va ijroiya hokimiyati organlari [Representative and executive bodies of state power of the Republic of Uzbekistan]. Tashkent, Universitet, 1994.
2. Rahmonov A.E. O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining konstitutsiyaviy – huquqiy maqomi [Constitutional and legal status of the Cabinet of Ministers of the Republic of Uzbekistan]. Yurid. fan. nomz. diss. Tashkent, 2008.
3. Xoshimxonov A.M. O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining huquq ijodkorlik faoliyati: nazariya va amaliyot masalalari. [Law-making activity of the Cabinet of Ministers of the Republic of Uzbekistan: issues of theory and practice]Yurid. fan. nomz. diss. – Toshkent, 2008.
4. Axmedshayeva M.A. Davlat hokimiyati tizimida ijro hokimiyati [Executive power in the system of state power]. Yurid. fan. dokt. diss. Tashkent, 2010.
5. Wilson J.Q., Dilulio J.J.Jr. American Government: Institutions and Politics. Lexington, 1995.
6. Praymak D.Y. Konstitutsionno – pravovoy status Predsedatelya Pravitelstva Rossiyskiy Federatsii. [Constitutional and legal status of the Chairman of the Government of the Russian Federation] Diss. kand. yurid. nauk. Krasnodar, 2008.
7. Vasilenko I.A. Administrativno – gosudarstvennoe upravlenie v stranax Zapada: SShA, Velikobritaniya, Fransiya, Germaniya. [Administrative and public administration in Western countries: USA, Great Britain, France, Germany]. Moscow, Logos, 2001.
8. Arutyunyan A. Institut Prezidenta v postsovetskix respublikax: konstitutsiya i politicheskaya realnost [sravnitelno – pravovoy analiz]. [Institute of the President in the Post-Soviet Republics: Constitution and Political Reality Comparative Legal Analysis]. Yerevan, Petakan tsarayutyun, 2006.
9. Pronkin S.V., Petrunina O.Y. Gosudarstvennoe upravlenie zarubejnix stran [State administration of foreign countries]. Moscow, KDU, 2011.
10. Simonashvili L.R. Respublika so smeshannoy formoy pravleniya. [Republic with a mixed form of government]. Moscow, MPSI, 2005.
11. Cherkasov A.I. Glava gosudarstva i pravitelstvo v stranax sovremennogo mira: konstitutsionno – pravovoe regulirovanie i praktika. [Head of state and government in the countries of the modern world: constitutional and legal regulation and practice] Moscow, Ekzamen, 2006.
12. Belskiy K.S. Razdelenie vlastey i otvetstvennost v gosudarstvennom upravlenii. [Separation of powers and responsibility in public administration]. Moscow, 1990.
13. Safinov K.B. Pravitelstva Respubliki Kazaxstan na perexodnom etape. Pod red. Zimanova S.Z. [Government of the Republic of Kazakhstan in transition. Ed. Zimanova S.Z.]. Almati, YURIST, 2002.
14. Aranovskiy K.B. Gosudarstvenniy pravo zarubejnix stran: Uchebnik dlya vuzov. [State Law of Foreign Countries: Textbook for Universities]. Moscow, Izdatelskaya gruppa “ФОРУМ”-“ИНФРА-М”, 1998.
15. Available at: https://constitution.uz/oz/.
16. Odilqoriyev H.T. O‘zbekistonning yangi Konstitutsiyasi va hokimiyatlar taqsimlanishi prinsipi [The new Constitution of Uzbekistan and the principle of separation of powers]. Tashkent, 1993.
17. Karimov I.A. O‘zbekiston: milliy istiqlol, iqtisod, siyosat, mafkura [Uzbekistan: national independence, economy, politics, ideology]. T. 1. Tashkent, O‘zbekiston, 1996.
18. Husanov O.T. Hokimiyat tarmoqlari o‘rtasida mutanosib va barqaror munosabatning huquqiy asoslari. DYI Axborotnomasi [Legal bases of balanced and stable relations between branches of government]. TSUE Bulletin. 2006, № 5.
19. Available at: https://lex.uz/docs/-51255/.
20. Available at: https://lex.uz/docs/-66386/.
21. O‘zbekistonda siyosiy islohotlar jarayoni [The process of political reforms in Uzbekistan]. Tashkent, Akademiya, 2011.
22. Available at: https://lex.uz/docs/-29287/.
23. Available at: https://lex.uz/ru/docs/-4636594/.
24. Available at: https://lex.uz/docs/-1857280/.
25. Available at: https://lex.uz/docs/68727/.

