MIKROKREDITLASHNI TURLI HUQUQIY TIZIMLARDA TARTIBGA SOLISH MODELLARINING QIYOSIY TAHLILI
Kalit so‘zlar:
mikrokreditlash, mikromoliya tashkiloti, moliyaviy xizmat, axborotni oshkor etish, kreditning toʻliq qiymati, foiz cheklovlari, masʼuliyatli kreditlash, toʻlov qobiliyati, raqamlashtirishAnnotatsiya
Ushbu maqolada mikrokreditlash sohasining turli huquqiy modellari qiyosiy-huquqiy tahlil qilinib, Oʻzbekiston qonunchiligini takomillashtirish bo‘yicha doktrinal xulosalar ilgari suriladi. Tadqiqot markazida “mikrokreditlashni tartibga solish modeli” turadi. Mazkur model bozorga kirish (litsenziyalash, proporsional talablar), shartnoma standartlari, iste’molchilarni himoya qilish, kreditning toʻliq qiymatni oshkor etish, narx cheklovlari hamda masʼuliyatli kreditlash va nazorat tizimining oʻzaro bogʻliq majmuasini ifodalaydi. Tadqiqot metodologiyasi qiyosiy-huquqiy usul, yuridik-dogmatik tahlil va institutsional nazariya elementlarini birlashtirib, huquqiy rejimlarni subyektlar oʻrtasida risklarni taqsimlovchi konstruksiyalar sifatida o‘rganadi. Mikrokreditlashning tadbirkorlik va ijtimoiy (moliyaviy inklyuziya) funksiyalari o‘rtasidagi muvozanatni ta’minlashda halollik va huquqni suiiste’mol qilmaslik kabi imperativ tamoyillarning o‘rni tahlil qilinadi. Oʻzbekiston qonunchiligi uchun de lege ferenda (kelajakdagi qonunchilik nuqtayi nazaridan) takliflar ishlab chiqilgan boʻlib, ular kreditning toʻliq qiymatini oshkor etish standartlarini kuchaytirish, bogʻlangan xizmatlarni majburlashga qarshi qoidalar oʻrnatish, proporsional mas’uliyatli kreditlashni joriy etish, yashirin toʻlovlarni taqiqlash bilan uygʻunlashgan narx cheklovlarini belgilash, shartnoma shartlarini standartlashtirish hamda maʼlumotni oshkor etish qoidalari buzilishining xususiy-huquqiy oqibatlarini mustahkamlashdan iborat.
Iqtiboslar
1. Ahunov, M. (2018). Financial inclusion, regulation, and literacy in Uzbekistan. Asian Development Bank Institute. https://www.adb.org/publications/financial-inclusion-regulation-literacy-uzbekistan
2. Consumer Financial Protection Bureau. (2021). Truth in Lending (Regulation Z), 12 CFR Part 1026. https://www.consumerfinance.gov/rules-policy/regulations/1026/
3. Council of Europe. (1981). Convention for the protection of individuals with regard to automatic processing of personal data (European Treaty Series No. 108). https://rm.coe.int/1680078b37#:~:text=The%20purpose%20of%20this%20Convention,(%22data%20protection%22).
4. De Mesquita Gomes, S. J., Aute, K., Boeddu, G. L., & Chien, J. (2022). An introduction to developing a risk-based approach to financial consumer protection supervision: Guidance note. World Bank Group. http://documents.worldbank.org/curated/en/099830012152234435
5. European Banking Authority. (2025). EBA Consumer trends report 2024/25 (Report No. EBA/REP/2025/08). https://www.eba.europa.eu/sites/default/files/2025-03/514b651f-091b-42d3-b738-1fae79264044/Consumer%20Trends%20Report%202024-2025.pdf
6. European Parliament and Council of the European Union. (2008, April 23). Directive 2008/48/EC on credit agreements for consumers and repealing Council Directive 87/102/EEC. Official Journal of the European Union, L 133/66. http://data.europa.eu/eli/dir/2008/48/oj
7. European Parliament and Council of the European Union. (2023, October 18). Directive (EU) 2023/2225 on credit agreements for consumers and repealing Directive 2008/48/EC. Official Journal of the European Union, L 2023/2225. http://data.europa.eu/eli/dir/2023/2225/oj
8. Federal Trade Commission. (2010). Fair debt collection practices act. https://www.ftc.gov/legal-library/browse/rules/fair-debt-collection-practices-act-text
9. Financial Conduct Authority. (2014, November 11). PS14/16: Detailed rules for the price cap on high-cost short-term credit. Policy Statement. https://www.fca.org.uk/publication/policy/ps14-16.pdf
10. Howells, G., Ramsay, I., Wilhelmsson, T., & Kraft, D. (Eds.). (2010). Handbook of research on international consumer law. Edward Elgar Publ. https://doi.org/10.4337/9781849806312
11. International Organization for Standardization & International Electrotechnical Commission. (2022). Information security, cybersecurity and privacy protection — Information security management systems — Requirements (ISO/IEC Standard No. 27001:2022). https://www.iso.org/obp/ui/en/#iso:std:iso-iec:27001:ed-3:v1:en
12. Lefevre, A.-F., & Chapman, M. (2017). Behavioural economics and financial consumer protection. OECD Publ. https://dx.doi.org/10.1787/0c8685b2-en
13. Lim, C. H., Columba, F., Costa, A., Kongsamut, P., Otani, A., Saiyid, M., Wezel, T., & Wu, X. (2011). Macroprudential policy: What instruments and how to use them? (Working Paper No. 11/238). International Monetary Fund. https://www.imf.org/-/media/websites/imf/imported-full-text-pdf/external/pubs/ft/wp/2011/_wp11238.pdf
14. Mijatovic, M. D., & Gongeta, S. (2014). Consumer credit in European Union. European
Yuklab Olishlar
Nashr qilingan
Son
Bo‘lim
Litsenziya
Mualliflik huquqi (c) 2026 YURISPRUDENSIYA

Ushbu ish Creative Commons Attribution 4.0 International License ostida litsenziyalangan.



