RAQAMLI MARKETINGDA FIRIBGARLIK VA CHALGʻITUVCHI AMALIYOTLARGA QARSHI HUQUQIY MEXANIZMLARNI TAKOMILLASHTIRISH: FUQAROLIK-HUQUQIY YONDASHUV

Mualliflar

Kalit so‘zlar:

raqamli marketing, raqamli marketing firibgarligi, marketing hiylalari, chalgʻituvchi reklama, yashirin reklama, behavioral targeting, inflyuenser marketing, soxta sharhlar

Annotatsiya

Mazkur maqolada raqamli marketing sohasida uchraydigan firibgarliklar va isteʼmolchilarning erkin hamda ongli tanloviga salbiy taʼsir koʻrsatuvchi yashirin marketing hiylalari, jumladan, chalgʻituvchi reklama, yashirin reklama (native advertising), soxta sharhlar, inflyuenser marketingdagi shaffoflik muammolari, behavioral targeting, shuningdek, boshqa manipulyativ raqamli amaliyotlarning fuqarolik-huquqiy mohiyati kompleks tahlil qilingan. Tadqiqotda mazkur huquqbuzarliklarning isteʼmolchilar huquqlariga taʼsiri, ularni fuqarolik-huquqiy himoya qilishning nazariy va amaliy asoslari, shuningdek, Oʻzbekiston Respublikasi qonunchiligi hamda Yevropa Ittifoqi, AQSH va boshqa xorijiy davlatlar tajribasi qiyosiy-huquqiy tahlil asosida oʻrganilgan. Shu bilan birga, raqamli marketing sohasida isteʼmolchilar huquqlarini samarali himoya qilish va fuqarolik-huquqiy javobgarlik mexanizmlarini takomillashtirishga qaratilgan ilmiy taklif va tavsiyalar ishlab chiqilgan.

Iqtiboslar

Bongard-Blanchy, K., Rossi, F., Çelik, E., Lenz, E., & Stevens, G. (2021). Dark patterns and the legal requirements of informed consent: An interdisciplinary analysis. Proceedings of the ACM on Human-Computer Interaction, 5(CSCW2), Article 320.

European Parliament, & Council of the European Union. (2016). Regulation (EU) 2016/679 of 27 April 2016 on the protection of natural persons with regard to the processing of personal data and on the free movement of such data (General Data Protection Regulation). Official Journal of the European Union, L 119, 1–88. http://data.europa.eu/eli/reg/2016/679/oj

European Parliament, & Council of the European Union. (2022). Regulation (EU) 2022/2065 of 19 October 2022 on a Single Market for Digital Services (Digital Services Act). Official Journal of the European Union, L 277, 1–102. http://data.europa.eu/eli/reg/2022/2065/oj

Gray, C. M., Kou, Y., Battles, B., Hoggatt, J., & Toombs, A. L. (2018). The dark (patterns) side of UX design. Proceedings of the 2018 CHI Conference on Human Factors in Computing Systems — CHI ‘18, 1–14. https://doi.org/10.1145/3173574.3174108

Greiss, D. (2021). Addressing digital market manipulation in Australian law. Australian National University Journal of Law and Technology, 2(2). https://anujolt.org/article/30202-addressing-digital-market-manipulation-in-australian-law

Jain, S., Chaurasia, S., Joshi, M., & Vishwakarma, Y. (2021). Dark patterns in digital marketing and consumer manipulation. https://doi.org/10.51767/ic250208

Leiser, M. (2024). Illuminating manipulative design: From dark patterns to informed consent. VU University Amsterdam, Faculty of Law.

Mandal, S., & Chatterjee, S. (2022). Dark patterns in digital marketing: Impact on consumer trust and ethical concerns. Journal of Consumer Ethics, 6(1), 45–58.

Mathur, A., Acar, G., Friedman, M. J., Lucherini, E., Mayer, J., Chetty, M., & Narayanan, A. (2019). Dark patterns at scale: Findings from the crawl of 11K shopping websites. Proceedings of the ACM on Human-Computer Interaction, 3(CSCW), Article 81. https://doi.org/10.1145/3359183

Mathur, A., Narayanan, A., & Mayer, J. (2024). A systematic review of dark patterns and digital nudging. ACM Transactions on Computer-Human Interaction, 31(2), Article 18.

Republic of Uzbekistan. (1996, April 26). On protection of consumer rights (Law No. 221-I). Lex.uz. https://lex.uz/docs/-4704

Republic of Uzbekistan. (2019, July 2). On personal data (Law No. LRU-547). Lex.uz. https://lex.uz/docs/-4396419

Republic of Uzbekistan. (2022, June 7). Оn Advertising (Law No. LRU-776). Lex.uz. https://lex.uz/docs/6052631

Vukasović, T., & Ljubičić, K. (2021). Marketing manipulation in the 21st century. Proceedings of the 5th International Scientific Conference ITEMA 2021, 103–110. https://doi.org/10.31410/ITEMA.2021.103

Xodjayev, B. K. (2009). Reklama xizmati koʻrsatishga oid shartnomalarni fuqarolik huquqiy tartibga solish muammolari [Problems of civil law regulation of advertising service contracts] [Candidate dissertation]. Tashkent State Institute of Law.

Yuklab Olishlar

Nashr qilingan

2026-08-28

Qanday Iqtibos Keltirish

RAQAMLI MARKETINGDA FIRIBGARLIK VA CHALGʻITUVCHI AMALIYOTLARGA QARSHI HUQUQIY MEXANIZMLARNI TAKOMILLASHTIRISH: FUQAROLIK-HUQUQIY YONDASHUV. (2026). YURISPRUDENSIYA, 6(4), 138-144. https://yurisprudensiya.tsul.uz/index.php/yurisprudensiya/article/view/790