RAQAMLI MOLIYAVIY XIZMATLAR KOʻRSATISH SOHASIDA KRIPTOVALYUTA MUOMALASINING FUQAROLIK-HUQUQIY MASALALARI

Mualliflar

Kalit so‘zlar:

integratsiya, texnologik inqilob, moliyaviy texnologiyalar, kriptovalyuta, fintex, kripto-aktivlar, moddiy neʼmatlar, shaxsiy pul, bitkoin, tokenlar, foydali tokenlar va investitsiya tokenlar

Annotatsiya

Jahon hamjamiyatining globallashuvi natijasida tadbirkorlik subyektlarining huquq va majburiyatlari xalqaro shartnomalar, konvensiyalar, milliy qonunchilikda mavjud kollizion normalar orqali himoya qilinishi kafolatlangan. Bugungi kunda zamonaviy texnologik vositalar taʼminoti hamda dasturlash faoliyatining rivojlanishi mazkur munosabat ishtirokchilarining huquqlari bilan bogʻliq masala yechimi ustida tadqiqotlar olib borishni kun tartibiga qoʻymoqda. Oʻz navbatida, raqamli moliyaviy xizmatlar koʻrsatish sohasida ilgarilab ketgan rivojlangan mamlakatlarning ushbu sohani tartibga solishga qaratilgan qonunlari hamda qonunosti hujjatlarini koʻrib chiqish muhim ahamiyat kasb etadi. Mazkur maqolada raqamli moliyaviy aktivlarning fuqarolik-huquqiy munosabatlarda obyekt sifatida e’tirof etilishi haqidagi anʼanaviy yondashuvlardan biroz chekingan holda tahlil etish masalalari yoritib berilgan. Raqamli moliyaviy xizmatlar sohasida kriptovalyutalar bilan boʻlgan muomala bugungi kunda mavjudligi, mazkur amaliyot tobora moliyaviy munosabatlarni qamrab olayotganligi bu masala ustida tadqiqotlar olib borish zarurligini taqozo etmoqda. Xususan, kriptovalyutalar internet orqali foydalanuvchilar oʻrtasida savdo aylanmasi yoki pul almashinuvini amalga oshirish oqibatida kelib chiqadigan huquq va majburiyatlarni qanday tartibga solishi mumkin, degan savol barchani qiziqtirib kelmoqda. Mazkur holat kriptovalyutalarning moliyaviy operatsiyalardagi harakatlanishi hamda undan shaxslarning foydalanishini huquqiy jihatdan taʼminlashni talab etadi. Kriptovalyutalar huquqiy masalalar boʻyicha koʻplab savollarni kun tartibiga qoʻyadi. Jumladan, mazkur valyutalar qonunlar yuzasidan qanday qabul qilinadi yoki ularni qoʻllash sifati hamda kriptovalyutalar bilan amalga oshiriladigan moliyaviy operatsiyalar qonun tomonidan qanday nazorat qilinishi zarurati tadqiqotning dolzarbligini belgilaydi.

Iqtiboslar

1. Lifshits I. Cryptocurrencies in the Regulatory Field of International Organizations. Eds.

S. Ashmarina, V. Mantulenko. Current Achievements, Challenges and Digital Chances of Knowledge Based Economy. Lecture Notes in Networks and Systems, 2021, vol. 133. Springer, Cham.

2. Foley S., Karlsen J.R., Putnins T.J. Bitcoin: How Much Illegal Activity Is Financed Through Cryptocurrencies? Review of Financial Studies, 2018, Forthcoming. Available at: https://ssrn.com

3. Katarzyna S. Cryptocurrencies: Opportunities, Risks And Challenges For Anti-Corruption Compliance Systems. Warsaw School Of Economics, p. 12.

4. FATF Report Virtual Currencies Key Definitions and Potential AML/CFT Risks, 2014, p. 4.

5. Kriptovalyuty i blokcheyn kak atributy novoy ekonomiki [Cryptocurrencies and Blockchain as Attributes of the New Economy]. Eurasian Economic Commission, Moscow, 2019, pp. 69–71. Available at: http://www.eurasiancommission.org/ru/nae/news/Pages/22-07-2019-1.aspx

6. Blandin A, et al. Cloud Global Cryptoasset Regulatory Landscape Study, , Cambridge Center for Alternative Finance, University of Cambridge, Judge Bisiness School, 2019. Available at: https://www.jbs.cam.ac.uk/fileadmin/user_upload/research/centres/alternative-finance/downloads/2019-04-ccafglobal-cryptoasset-regulatory-landscape-study.pdf

7. FATF (2012–2019), International Standards on Combating Money Laundering and the Financing of Terrorism & Proliferation, FATF, Paris, France, p. 15. Available at:: www.fatf-gafi.org/recommendations.html

8. Communiqué G20 Finance Ministers and Central Bank Governors Meeting Fukuoka, Japan, June 9, 2019. Para. 13. Available at: http://www.g20.utoronto.ca/2019/2019-g20-finance-fukuoka.html

9. Crypto-asset markets. Potential channels for future financial stability implications. Available at: https://www.fsb.org/wp-content/uploads/P101018.pdf

10. Financial Stability Board, Crypto-assets regulators directory, 2019, April 5. Available at: https://www.fsb.org/2019/04/fsb-publishes-directory-of-crypto-assets-regulators

11. International Organization of Securities Commissions, Issues, Risks and Regulatory Considerations Relating to Crypto-Asset Trading Platforms, Consultation Report, CR02/2019, 2019, May. Available at: https://www.iosco.org/library/pubdocs/pdf/IOSCOPD627.pdf

12. Valente P. Bitcoin and Virtual Currencies Are Real: Are the Regulators Still Virtual? INTERTAX, 2018, vol. 46, iss. 6-7, p. 544. Available at: https://www.iosco.org/publications/?subsection=ico-statements

13. EBA Opinion of virtual currencies, EBA/Op/2014/08, 4 July 2014. Available at: https://eba.europa.eu/sites/default/documents

14. European Banking Authority Report, 9 January 2019. Report with advice for the European Commission on cryproassets. P. 4. Available at: https://eba.europa.eu/eba-reports-on-crypto-assets

15. European Central Bank, Crypto-Assets: Implications for financial stability, monetary policy, and payments and market infrastructures, 2019, May, no. 223, p. 3. Available at: https://www.ecb.europa.eu/pub/pdf/scpops/ecb.op223~3ce14e986c.en.pdf

16. ESMA Advice, Initial Coin Offerings and Crypto-Assets, 9 Junuary 2019, ESMA50-157-1391. Available at: https://www.esma.europa.eu

17. Judgment of the Court of 22 October 2015 Skatteverket v David Hedqvist, Case C-264/14, Published in the electronic Reports of Cases, ECLI:EU:C:2015:718.

18. Council Directive 2006/112/EC of 28 November 2006 on the common system of value added tax , OJ L 347, 2006, p. 118.

19. Kollmann J. The VAT Treatment of Cryptocurrencies. EC Tax Review 2019, no. 3, p. 170.

20. Directive (EU) 2018/843 of the European Parliament and of the Council of 30 May 2018 amending Directive (EU) 2015/849 on the prevention of the use of the financial system for the purposes of money laundering or terrorist financing, and amending Directives 2009/138/EC and 2013/36/EU, Art. 3 (18) (19). OJ L 156, 2018, pp. 43–74.

21. Expert Group on Regulatory Obstacles to Financial Innovation (ROFIEG), 30 Recommendations On Regulation, Innovation And Finance, Final Report to the European Commission December 2019, p. 23.

22. Reuters, Japanʻs ruling party says wonʻt regulate Bitcoin for now, 19 June 2014. Available at: http:// www.reuters.com/article/2014/06/19/japan-bitcoin-id

23. Reuters, The Coincheck cryptocurrency hack: everything you need to know, 29 January 2018. Available at: http://fortune.com/2018/01/29/coincheck-japan-nem-hack

24. Minami T., Sekiguchi K. Japanʻs Coincheck to gain license after $500m hack. Nikkei Asian Review, 2018, December 19. Available at: https://asia.nikkei.com/Spotlight/Bitcoin-evolution/Japan-s-Coincheck-to-gain-license-after-500m-hack

25. Nabilou H. How to regulate bitcoin? Decentralized regulation for a decentralized crypto currency. International Journal of Law and Information Technology, 2019, p. 290.

26. Tredinnick L. Cryptocurrencies and the blockchain. Business Information Review. 2019, vol. 36 (I), p. 43

Yuklab Olishlar

Nashr qilingan

2026-02-18

Qanday Iqtibos Keltirish

RAQAMLI MOLIYAVIY XIZMATLAR KOʻRSATISH SOHASIDA KRIPTOVALYUTA MUOMALASINING FUQAROLIK-HUQUQIY MASALALARI. (2026). YURISPRUDENSIYA, 3(2), 36-46. https://yurisprudensiya.tsul.uz/index.php/yurisprudensiya/article/view/530