QILMISHNI JINOYATGA SUIQASD SIFATIDA KVALIFIKATSIYA QILISH VA OʻXSHASH TARKIBLI JINOYATLARDAN FARQLASH MASALALARI
Kalit so‘zlar:
jinoyatga suiqasd qilish, “xayoliy suiqasd”, qasddan odam oʻldirishga suiqasd, oʻldirish yoki zoʻrlik ishlatish bilan qoʻrqitish, ikki yoki undan ortiq shaxsni oʻldirishga suiqasd, homiladorligi aybdorga ayon boʻlgan ayolni oʻldirishga suiqasd, qasddan badanga ogʻir shikast yetkazishAnnotatsiya
Mazkur maqolada suiqasdning oʻziga xos turi – “xayoliy suiqasd”ning belgilari va uni kvalifikatsiya qilish masalalari tahlil qilingan. Muallif tomonidan “xayoliy suiqasd” tushunchasiga mualliflik taʼrifi ishlab chiqilgan. Shaxsning jinoiy qasdi ogʻirlashtiruvchi (kvalifikatsiyalovchi) tarkibda nazarda tutilgan oqibatlar yuz berishiga qaratilgan. Biroq qilmishda ogʻirlashtiruvchi tarkib belgilari mavjud boʻlmasdan, asosiy jinoyat tarkibining oqibatlari yuz bergan jinoyatlar “xayoliy suiqasd” sifatida tushunilishi bayon etilgan. Muallif tomonidan mazkur turdagi jinoyatlarning belgilari, oʻziga xos xususiyatlari va ularni kvalifikatsiya qilish masalasi jinoyat huquqi nazariyasi va sud amaliyoti materiallari asosida o‘rganilgan. Jumladan, ikki yoki undan ortiq shaxsni qasddan oʻldirishga suiqasd, homiladorligi aybdorga ayon boʻlgan ayolni qasddan oʻldirishga suiqasdni kvalifikatsiya qilishda yagona yondashuv shakllanmaganligi atroflicha tadqiq qilinib, mazkur turdagi qilmishlarni baholashda eʼtiborga olinishi kerak boʻlgan jihatlar yoritilgan. Shuningdek, ayrim oʻxshash tarkibli jinoyatlar, xususan, oʻldirish yoki zoʻrlik ishlatish bilan qoʻrqitish (JKning 112-moddasi), qasddan badanga ogʻir shikast yetkazish (JKning 104-moddasi)ning qasddan odam oʻldirishga suiqasd (JKning 25-, 97-moddalari)dan farqli jihatlari va kvalifikatsiya qilish qoidalari keltirilgan.
Iqtiboslar
1. Turgʻunboyev Y.O. Obyektga nisbatan xatoning turi sifatida shaxsga nisbatan xato [A person error as a type of object error]. Proceedings of the scientific articles by young scientists. 2007, no. 2. p. 265.
2. Turgʻunboyev E. Ikki yoki undan ortiq shaxsni qasddan oʻldirish jinoyatini kvalifikatsiya qilishning oʻziga xos jihatlari [Specific aspects of the qualification of the crime of intentional killing of two or more persons]. Fan va yoshlar – Science and Youth, 2009, no. 2, p. 83.
3. Tolmachev O. Kvalifikatsiya prestupleniy pri chastichnoy realizatsii umysla [Qualification of crimes with partial implementation of intent]. Rossiyskaya yustitsiya – Russian Justice, 2000, no. 12, p. 30.
4. Voskobitova L.A. Zashhita prav i interesov organizatsiy i grazhdan: ugolovno-pravovoy, ugolovno-protsessual’nyy i kriminologicheskiy aspekt (sostoyaniye, problemy, puti sovershenstvovaniya) [Protection of the rights and interests of organizations and citizens: criminal law, criminal procedure and criminological aspects (states, problems, ways of improvement)]. Moscow, 2015, no. 34.
5. Plaksina T.A. Obosnovannost’ vydeleniya ubiystva dvukh i bolee lits v kachestve kvalifitsiruyushhego sostava [Validity of singling out the killing of two or more foxes as a qualifying composition]. Modern Law. 2006, no. 6, pp. 70–75.
6. Bezuglyy S.N. Otvestvennost’ za neokonchennoye prestupleniye po ugolovnomu zakonodatel’stvu Rossiyskoy Federatsii: problemy teorii i praktiki [Responsibility for an unfinished crime under the criminal legislation of the Russian Federation: problems of theory and practice]. PhD thesis. Belgorod, 2017, pp. 125–131.
7. Kurs ugolovnogo prava [Course of criminal law]. Special part. Eds. G.N. Borzenkov,
V.S. Komissarov. Moscow, 2002, vol. 3, p. 111.
8. Spiridonova L.Ye. Problemy kvalifikatsii deystviy litsa v usloviyakh fakticheskoy oshibki pri nalichii umysla na ubiystvo dvukh i bolee poterpevshikh [Problems of qualification of actions of a person in conditions of a factual error in the presence of intent to kill two or more victims]. Legality, 2012, no. 10, p. 52.
9. Tishkevich S.I. Kvalifikatsiya prestupleniy protiv zhizni [Qualification of crimes against life]. Minsk, 1991, pp. 44–45.
10. Bocharov Ye., Feoktistov M. Kvalifikatsiya ubiystv: nekotoryye voprosy teorii i praktiki [Qualification of murders: some questions of theory and practice]. Criminal Law, 2000, no. 2, pp. 65–67.
11. Popov A.N. Ubiystva pri otyagchayushhikh obstoyatel’stvakh [Aggravated murders]. St. Petersburg, 2003, p. 51.
12. Porotikov D.Yu. Neokonchennoye prestupleniye: teoriticheskiye modeli, zakonodatel’nyye konstruktsii i problemy ikh primeneniya [Unfinished Crime: Theoretical Models, Legislative Structures and Problems of Their Application]. PhD thesis. Moscow, 2007, p. 173.
13. Alekseyev I.N. Pokusheniye na ubiystvo dvukh ili bolee lits [Attempted murder of two or more foxes]. Criminal Process, 2007, no. 6, pp. 44–45.
14. Xoroshilova O.S. Klassifikatsiya sostavov prestupleniy po momentu okonchaniya prestupleniya [Classification of elements of crimes by the moment of the end of the crime]. Vestnik Kemerovskogo gosudarstvennogo universiteta – Bulletin of the Kemerovo State University, 2015, no. 2 (62). p. 226.
15. Popov A.N. Problemy kvalifikatsii prestupleniy protiv zhizni i zdorov’ya grazhdan [Problems of qualifying crimes against the life and health of citizens]. Legal practice: Newsletter of the Law Center of the Special Law Faculty of St. Petersburg State University, 1996, no. 2, pp. 101–102.
16. Nayimov S.S. Qilmishni jinoyat huquqiy normalar raqobatida kvalifikatsiya qilishning nazariy va amaliy masalalari [Theoretical and practical issues of qualifying the crime in competition of criminal legal norms]. PhD thesis. Tashkent, 2007.
17. Tadevosyan L.Z. Problemy otvestvennosti za neokonchennuyu prestupnuyu deyatel’nost’ po ugolovnomu zakonodatel’stvu Respubliki Armeniya [Problems of responsibility for unfinished criminal activity under the criminal legislation of the Republic of Armenia]. PhD thesis. Moscow, 2010, pp. 120–121.
18. Lyzlov A.I. Neokonchennoye ubiystvo: problemy zakonodatel’noy reglamentatsii, kvalifikatsii i nakazaniya [Unfinished Murder: Problems of Legislative Regulation, Qualification and Punishment]. PhD thesis. Barnaul, 2016, p. 116.
19. Plaksina T.A. Sub’’yektivnyye priznaki ubiystva: obshhaya kharakteristika [Subjective signs of murder: general characteristics]. Barnaul, 2013, pp. 20–72.
