EKOLOGIK HUQUQDA RAQAMLASHTIRISH VA SUN’IY INTELLEKT
Kalit so‘zlar:
sun’iy intellekt, ekologik huquq, atrof-muhit monitoringi, axborot huquqi, ekologik huquqda raqamlashtirish, barqaror rivojlanish, ekologik ekspertiza, ekologik axborotAnnotatsiya
Ushbu maqola O‘zbekiston Respublikasi ekologik huquqida raqamlashtirish va sun’iy intellekt institutini kompleks huquqiy tadqiq etishga bag‘ishlangan. Ushbu ishda ijtimoiy munosabatlarning tegishli sohasini tartibga soluvchi me’yoriy-huquqiy manbalar, jumladan, ekologiya huquqida raqamli texnologiyalar va sun’iy intellektni qo‘llashning huquqiy asoslari tahlil qilingan. Turli davlatlarning ekologiya to‘g‘risidagi qonunchiligi hamda Yer va Suv kodekslari qoidalari taqqoslanib, ushbu institutni tartibga solish yondashuvlaridagi o‘xshashliklar hamda o‘ziga xos jihatlar aniqlangan. Ekologiya huquqining keng ma’nodagi o‘rni va roliga alohida e’tibor qaratilgan, zero u inson va tabiat o‘rtasidagi o‘zaro munosabatlar hamda global dunyoda omon qolishni ta’minlash qoidalari majmuidir. Tadqiqotda O‘zbekiston Respublikasi qonunchiligida ekologiya huquqi sohasida raqamlashtirish va sun’iy intellektning o‘zaro ta’siri bo‘yicha ayrim mexanizmlar batafsilroq tartibga solingani aniqlangan. Sun’iy intellekt ma’lumotlarni samarali to‘plash, tahlil qilish va izohlash imkonini berishi, shu orqali bioxilma-xillik, iqlim o‘zgarishi hamda ekotizimlar holatini yaxshiroq tushunishga yordam berishi ta’kidlangan. U qonuniyatlarni aniqlash, bashorat qilish va atrof tabiiy muhitni saqlash strategiyalarini asoslash imkonini beradi. Shu bilan birga, ekologik tizimlar haqida yaxlit tasavvurni shakllantirishda hamda biologik xilma-xillik va inson farovonligi yo‘lida sun’iy intellekt ilovalarini yaratishda kompleks yondashuvning roliga oid takliflar tahlil qilinib, ilgari surilgan. Tadqiqotda normativ-huquqiy hujjatlar, xalqaro shartnomalar va tahliliy materiallardan foydalangan holda qiyosiy-huquqiy va tizimli usullarga tayanilgan. Olingan natijalardan normativ-huquqiy hujjatlarni tayyorlashda, qonunchilik tashabbuslarini ishlab chiqishda, shuningdek, huquqni qo‘llash amaliyotida foydalanish mumkin.
Iqtiboslar
Blazheev, V. V., & Egorova, M. A. (Eds.). (2021). Tsifrovoe pravo [Digital law]. Prospekt.
Food and Agriculture Organization of the United Nations. (2017). The future of food and agriculture: Trends and challenges. FAO.
Food and Agriculture Organization of the United Nations. (2020). Global forest resources assessment 2020. FAO.
Gazeta.uz. (2025, 5-noyabr). Senat Uzbekistana odobril zakon o regulirovanii primeneniya iskusstvennogo intellekta [The Senate of Uzbekistan approved a law regulating the use of artificial intelligence]. https://www.gazeta.uz/ru/2025/11/05/artificial-intelligence/?
Intergovernmental Panel on Climate Change. (2021). Climate change 2021: The physical science basis. Cambridge University Press.
International Energy Agency. (2017). Digitalisation and energy.
International Transport Forum. (2017). Urban mobility system upgrade: How shared self-driving cars could reduce congestion and emissions. OECD Publishing.
Mirziyoyev, Sh. M. (2025, October 24). Ispolzovanie tekhnologiy iskusstvennogo intellekta v otraslyakh ekonomiki i sotsialnoy sfere rasshiritsya [The use of artificial intelligence technologies in sectors of the economy and the social sphere will expand]. Official Website of the President of the Republic of Uzbekistan. https://president.uz/ru/lists/view/8721
President of the Republic of Uzbekistan. (2020). Decree “On approval of the Strategy ‘Digital Uzbekistan-2030’ and measures for its effective implementation” (No. DP-6079). Lex.uz. https://lex.uz/docs/5031048
President of the Republic of Uzbekistan. (2024). Resolution “On approval of the Strategy for the development of artificial intelligence technologies until 2030” (No. RP-358). Lex.uz.
President of the Republic of Uzbekistan. (2025). Decree “On additional measures for further development of artificial intelligence technologies” (No. DP-189). Lex.uz.
President of the Republic of Uzbekistan. (2026, March 23). Rassmotreny mery po realizatsii obshchenatsionalnykh proektov v sfere ekologii [Measures for the implementation of national environmental projects were considered]. Official Website of the President of the Republic of Uzbekistan. https://president.uz/ru/lists/view/9041
Republic of Uzbekistan. (1992, December 9). Law “On nature protection” (No. 754-XII). Lex.uz. https://lex.uz/docs/7065
Sinyukov, V. N., & Egorova, M. A. (Eds.). (2019). Pravovoe regulirovanie tsifrovoy ekonomiki v sovremennykh usloviyakh razvitiya vysokotekhnologichnogo biznesa v natsionalnom i globalnom kontekste [Legal regulation of the digital economy in the context of high-tech business development at national and global levels]. Prospekt.
United Nations Environment Programme. (2021). From pollution to solution: A global assessment of marine litter and plastic pollution.
Zhavoronkova, N. G., Shpakovskiy, Yu. G., & Voronina, N. P. (2024). Doktrina ekologicheskogo prava: Teoretiko-metodologicheskie aspekty razvitiya [Doctrine of environmental law: Theoretical and methodological aspects of development]. Prospekt.
Yuklab Olishlar
Nashr qilingan
Son
Bo‘lim
Litsenziya
Mualliflik huquqi (c) 2026 YURISPRUDENSIYA

Ushbu ish Creative Commons Attribution 4.0 International License ostida litsenziyalangan.



