SUD MUHOKAMASIDA TARAFLARNING PROTSЕSSUAL IMKONIYATLARI TЕNGLIGINI TA’MINLASH TORTISHUV PRINSIPINING MUHIM SHARTI SIFATIDA
Kalit so‘zlar:
tortishuv, haqiqatni aniqlash, sud, ayblov taraf, himoya taraf, isbotlash, tenglikAnnotatsiya
Mazkur maqolada jinoyat ishlari bo‘yicha sud muhokamasi jarayonida taraflarning o‘zaro tortishuvini kuchaytirish, uning muhim tarkibiy qismi bo‘lgan taraflar protsessual imkoniyatlaridagi tengligini ta’minlash, shuningdek, haqiqatni aniqlash jarayonida sudning o‘rnini aniqlash, uning dalillarni to‘plash, tekshirish va baholash davrida faollik darajasini belgilash masalalari ayrim rivojlangan xorijiy mamlakatlar tajribasi hamda aynan shu masalada ilmiy tadqiqot ishlarini olib borgan protsessualist olimlarning ilmiy qarashlari asosida tahlil etildi. Shuningdek, birinchi instansiya sud majlisida jinoyat ishlarini ko‘rib chiqishda sud tergovi bosqichining o‘ziga xos o‘rni, aynan taraflarning tortishuviga asoslangan sud tergovi jarayonini takomillashtirish masalalari muhokama qilingan. Maqolada jinoyat protsessida sud tergovi bosqichini rivojlantirish yuzasidan xorijiy davlatlar tajribasi ham o‘rganildi. Xorijiy mamlakatlardagi protsessualist olimlarining bu jarayonda sudning isbot qilish jarayonidagi o‘rnini takomillashtirish borasidagi fikrlari, amaliyotda o‘tkazilgan so‘rovnomalar natijalari, sud tergovida tortishuv prinsipining o‘ziga xosligi bayon etilgan. Shu bilan birga, jinoyat ishini ko‘rib chiqishda sud tergovi bosqichini takomillashtirish bo‘yicha jinoyat-protsessual qonunchilikka o‘zgartirish kiritish yuzasidan tavsiya va takliflar haqida so‘z yuritilgan.
Iqtiboslar
1. Muxitdinov F.M. Jinoyat-protsessual shakl: Nazariy va metodologik muammolar [Criminal-procedural form: Theoretical and methodological problems]. PhD thesis. Tashkent, TSIL publ., 2005, 60 p.
2. Bagdasarov R.V. Printsip sostyazatelnosti v ugolovnom protsesse Rossii i stran Yevropeyskogo Soyuza [The principle of adversarialism in criminal proceedings in Russia and the countries of the European Union]. Moscow, Yurlitinform publ., 2008, 216 p. Available at: https://mgimo.ru/upload/iblock/493/49327214e64d8ed355874959f95c0663.pdf
3. Abbasova F.M. Teoreticheskiye i prakticheskiye problemy osushhestvleniya printsipa sostyazatelnosti v ugolovno-protsessualnom zakonodatelstve Azerbaydjanskoy Respubliki [The theoretical and practical problem of the establishment of principles of social law in the legal and procedural law of the Republic of Azerbaijan]. PhD thesis. Baku, 2011.
4. Criminal-Procedural Code of the Republic of Moldova dated 14 times in 2003 No. 122-XV. Available at: https://continent-online.com/Document/?doc_id=30397729#pos=3760;-31
5. Ugolovno-protsessualniy kodeks Respubliki Kazaxstan [Criminal procedural code of the Republic of Kazakhstan]. Available at: https://online.zakon.kz/Document/?doc_id=31575852&doc_id2=31575852#pos=3;-103.10227966308594&pos2=1005;-60.10227966308594
6. Ugolovno-protsessualniy kodeks Respubliki Kirgizii [Criminal procedural code of the Republic of Kyrgyzstan]. Available at: http://cbd.minjust.gov.kg/act/view/ru-ru/111530
7. Universal Declaration of Human Rights. Adopted resolution 217 A (III) of the UN General Assembly on December 10, 1948. Available at: https://www.un.org/ru/documents/decl_conv/declarations/declhr.shtml
8. Human Rights Committee: No. 32 general comments, paragraph 13. Available at: https://www.icj.org/wp-content/uploads/2013/07/Criminal-Process-in-Uzbekistan-Interactive.pdf
9. Code of the Republic of Kazakhstan. Criminal Procedure Code of the Republic of Kazakhstan (with amendments and additions as of 01/01/2024). Available at: https://online.zakon.kz/Document/?doc_id=31575852&doc_id2=31575852#activate_doc=2&pos=1017;-79.10227966308594&pos2=1005;-39.10227966308594
10. Ugolovno-protsessualniy kodeks Respubliki Kirgizii [Criminal Procedure Code of the Republic of Kyrgyzstan]. Available at: http://cbd.minjust.gov.kg/act/view/ru-ru/112308
11. Ugolovno-protsessualniy kodeks Respubliki Moldova ot 14 marta 2003 goda № 122-XV [Criminal Procedure Code of the Republic of Moldova dated March 14, 2003 No. 122-ХВ]. Available at: https://continent-online.com/Document/?doc_id=30397729#pos=1075;-59
12. Ugolovno-protsessualniy kodeks Gruzii [Criminal Procedure Code of Georgia]. Available at: https://www.matsne.gov.ge/ru/document/download/90034/37/ru/pdf
13. International Covenant on Civil and Political Rights. Adopt by resolution 2200 A (CSI) of the General Assembly of December 16, 1966. Available at: https://www.un.org/ru/documents/decl_conv/conventions/pactpol.shtml
14. Popova I.P., Smirnova I.G. Zaochnoye sudebnoye razbiratelstvo po ugolovnim delam: problemy realizatsii v kontekste sravnitelno-pravovogo issledovaniya [Trial in absentia in criminal cases: problems of implementation in the context of comparative legal research]. Vestnik. Volga State university. 2018, no. 431. Available at:: https://cyberleninka.ru/article/n/zaochnoe-sudebnoe-razbiratelstvo-po-ugolovnym-delam- problemy-realizatsii-v-kontekste-sravnitelno-pravovogo-issledovaniya. Available at: https://cyberleninka.ru/article/n/problemy-postanovleniya-zaochnogo-prigovora
15. Ribinskaya Ye.T. Sostyazatelnost rossiyskogo ugolovnogo sudoproizvodstva pri rassmotrenii del v sude pervoy instansii [The adversarial nature of Russian criminal proceedings when considering cases in the court of first instance]. PhD thesis. Irkutsk, 2008, p. 8. Available at: https://static.freereferats.ru/_avtoreferats/01004153828.pdf?ver=8

